کێ جێگەی خامەنەیی دەگرێتەوە؟

لە ئێستادا دورە باسی جێگرەوەی خامنەیی بکرێت، بەهۆی ئەو پێشبینیانەی بۆ ڕوخانی ڕژێمی ئێستای ئێران دەکرێت.
بەڵام دەکرێت بەشێوەیەکی کاتی جێگرەوەی بۆ دابنرێت، هەروەکو ئەمڕۆ لاریجانی وتی: ئەمڕۆ بەپێی دەستور، ئەنجومەنی کاتیی ڕێبەری پێکدەهێنرێت.

"بەپێی دەستور، بۆ داهاتوی ئێران لە بارودۆخی نەبوونی ڕێبەریدا پێشبینی کراوە، بەم زوانە ئەنجومەنی کاتیی ڕێبەری پێکدەهێنرێت، بەپێی ئەسڵی ١١٠ی دەستور، لە ئەگەرێکدا کە وڵات ڕێبەری نەبێت، سەرۆک کۆمار، سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەری و یەکێک لە فەقێیەکانی ئەنجومەنی پارێزەران (شورای نگهبان) بە هەڵبژاردنی کۆمەڵەی دیاریکردنی بەرژەوەندییەکانی کۆماری ئیسلامی (مجمع تشخیص مصلحت نظام)، بە شێوەیەکی کاتی ئەرکەکانی ڕێبەری دەگرنە ئەستۆ تا کاتی هەڵبژاردنی ڕێبەری داهاتوو، ئەم هەنگاوە لە زوترین کاتدا ئەنجام دەدرێت و ئەمڕۆش بەدواداچوون بۆ پێکهێنانی ئەنجومەنی کاتیی ڕێبەری بەپێی دەستور لە حاڵی ئەنجامدانە." بەڵام ئەمڕۆ کێشەکە ئەوە کە ئەگەری گەورەی ئەوە هەیە کە هەم پزیشکیان و هەم ئاژەیی کوژرابن، بۆیە گریمانەی ئەوەی کە ماون:

فەقێکانی ئەنجومەنی پارێزەران کە دەبێت یەکێکیان لە پاڵ پزیشکیان و ئاژەیی ببێتە ئەندامی ئەنجومەنی کاتیی ڕێبەری:
 * ئەحمەد جەننەتی
 * سەید محەممەد ڕەزا مودەڕیسی یەزدی
 * مەهدی شەبزیندەدار
 * عەلیڕەزا ئەعرافی
 * سەید ئەحمەد خاتەمی
 * سەید ئەحمەد حوسێنی خۆراسانی.

١. ئەحمەد جەننەتی (٩٩ ساڵ):
بە تەمەنترین و توندڕەوترین کەسایەتییە؛ هێمای کۆنەپارێزییە و زۆرترین کاریگەری لەسەر دورخستنەوەی چاکسازیخوازان هەبووە.

٢. سەید ئەحمەد خاتەمی (٦٥ ساڵ):
کەسایەتییەکی توندڕەو و توندوتیژە لە دەربڕینەکانیدا؛ هەمیشە داوای سزای قورس بۆ ناڕازییان دەکات و دژی هەر جۆرە نەرمییەکی سیاسییە.

٣. عەلیڕەزا ئەعرافی (٦٧ ساڵ):
پارێزگارێکی تا ڕادەیەک میانڕەوە؛ زیاتر خەریکی کاروباری زانستی و کارگێڕییە و لە چاو جەننەتی و خاتەمی، کەمتر لێدوانی سیاسیی توند دەدات.

٤. مەهدی شەبزیندەدار (٧١ ساڵ):
کەسایەتییەکی بێدەنگ و میانڕەوە؛ زیاتر وەک فەقێیەکی سەرقاڵی وانەگوتنەوە دەناسرێت و کەمتر دەچێتە ناو ململانێ سیاسییە گەرمەکانەوە.

٥. مودەڕیسی یەزدی (٦٩ ساڵ):
پارێزگارێکی نەریتییە؛ لەسەر هێڵی ناوەند دەڕوات و زیاتر خەریکی لایەنە شەرعییەکانی یاساکانە نەک کێشە سیاسییەکان.

٦. حوسێنی خۆراسانی (٦٦ ساڵ):
کەسایەتییەکی ئارام و دوور لە توندییە؛ پێگەی سیاسیی وەک خاتەمی و جەننەتی نییە و زیاتر وەک کەسێکی یاسایی و ئایینی مامەڵە دەکات.

دیاریکردنی یەکێک لەم شەش کەسایەتییە پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆی بە ستراتیژی کۆمەڵەی دیاریکردنی بەرژەوەندییەکان (مجمع تشخیص مصلحت) هەیە، بەڵام بەلەبەرچاوگرتنی هەلومەرجی سیاسی ئێستا، سێ بژاردە لە هەموویان زیاتر چاوەڕوانکراون:

١. ئەحمەد جەننەتی (ئەگەری زۆرە بەهۆی پێگەی یاسایی):
چونکە ئەو سکرتێری ئەنجومەنی پارێزەرانە، بەپێی نەریت و پلەبەندی، ئەو لە پێشینەی هەمووانە، بەڵام تەمەنی زۆر (نزیکەی ١٠٠ ساڵ) و باری تەندروستی ڕەنگە ببێتە ڕێگر لەوەی بتوانێت ئەرکە قورسەکانی ڕێبەری لەم قۆناغە کاتییەدا بەڕێوە ببات.

٢. عەلیڕەزا ئەعرافی (ئەگەری زۆرە وەک بژاردەیەکی عەقڵانی):
ئەو لە ناو باڵی پارێزگاراندا کەسێکی خاوەن ئەزمونی کارگێڕییە (سەرۆکی حەوزەکانە) و وەک کەسێکی نیشتمانی و کەمتر توندڕەو دەبینرێت، هەڵبژاردنی ئەو دەبێتە هۆی دروستکردنی جۆرێک لە سەقامگیری و هاوئاهەنگی لەگەڵ حکومەتەکەی پزیشکیان، چونکە ئەعرافی زمانێکی دیپلۆماسییانەی هەیە.

٣. سەید ئەحمەد خاتەمی (ئەگەری هەیە ئەگەر بڕیارەکە بەرەو توندڕەوی بڕوات):
ئەگەر ناوەندی بڕیار لە ئێران بیەوێت پەیامێکی توند بنێرێت و دڵنیایی بداتە باڵی توندڕەو کە هیچ گۆڕانکارییەک لە سیاسەتە گشتییەکاندا ڕوی نەداوە، ئەوا خاتەمی هەڵدەبژێرن، بەڵام ئەمە ڕەنگە کێشە لەگەڵ باڵی میانڕەوی ناو حکومەت دروست بکات.

کورتەی باسەکە:
ئەگەر باری تەندروستی ڕێگە بدات، جەننەتی بەهۆی پێگەکەیەوە دەرفەتی یەکەمی هەیە، بەڵام ئەگەر بژاردەیەکی "کردەیی" و "کارگێڕی"یان بوێت کە وڵاتەکە بە ئارامی بەرەو هەڵبژاردنی ڕێبەری نوێ ببات، عەلیڕەزا ئەعرافی بەهێزترین کاندیدە.