نەتانیاهۆ زۆرینەی لەدەستدا بەڵام دەسەڵاتی جێنەهێشتووە

خوێندنەوەیەکی مەیدانی بۆ نەخشەی هەڵبژاردنەکانی ئیسرائیل، سێبەری جەنەڕاڵ ئایزنکۆت و مانگە پڕمەترسیدارەکەی بەردەم ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست

وێنەیەکی ئاڵۆزتر لە جاران

ئەنجامە سەرەتایی و دەنگدانی دەرچوون لە سندوقەکانی هەڵبژاردنی ئیسرائیل وێنەیەکی ئاڵۆزتر لە جاران پێشکەش دەکەن. بنیامین نەتانیاهۆ بە کرداری زۆرینەی ڕەهای پەرلەمانی لەدەستدا و هاوپەیمانییەکەی لە ٦٨ کورسییەوە بۆ خوار ٥٠ کورسی دابەزی، بەڵام ئەمە بە مانای ڕۆیشتنی ئەو لە باڵەخانەی سەرۆکایەتی حکومەت لە قودس نایەت.
لە کایەی سیاسەتی ئیسرائیلدا کورسی لەدەستدان شتێکە و بەجێهێشتنی دەسەڵات شتێکی ترە، لە ئێستادا هیچ بەرەیەک بەئاسانی دەستی بە ٦١ کورسی زۆرینە ناگات، ئەمەش تەلئەبیبی خستووەتە بەردەم داخرانێکی سیاسیی خنکێنەر کە ڕەنگە مانگەکانی داهاتوو بکاتە یەکێک لە هەستیارترین قۆناغە سەربازییەکانی ناوچەکە.

کێشەی ئایزنکۆت ژمارە نییە

سوپاسالاری پێشوو، گادی ئایزنکۆت، بە حزبی "یەشار" توانی شەپۆلێکی ناڕەزایەتی بەرین لە ناوەند و سەنتەری ئیسرائیل بەدوای خۆیدا ڕابکێشێت و بەرەکەی بگەیەنێتە نزیکەی ٥٢ کورسی. لەگەڵ ئەوەشدا، ڕاستییە تاڵەکە ئەوەیە کە پارتی لیکود وەک حزبی تاکەکەسی هێشتا بە ٢٥ بۆ ٢٧ کورسی لە پێش یەشار مایەوە. گەورەترین کێشەی ئایزنکۆت ژمارە نییە لە سندوقەکاندا، بەڵکو ئەو دیوارە بەرزەیە کە خۆی و هاوپەیمانەکانی (نەفتالی بێنێت و ئەڤیگدۆر لیبەرمان) لە نێوان خۆیان و پارتە عەرەبییەکاندا دروستیان کردووە. لە کاتێکدا عەرەبەکانی ناوخۆ سەرکەوتنێکی مێژووییان تۆمارکرد و ١٨ کورسییان پڕکردەوە، جەنەڕاڵەکان تەنانەت ئامادە نین لە یەک ژووردا بۆ پێکهێنانی حکومەت لەگەڵ مەنسوور عەباس دابنیشن، ئەمەش واتای ئەوەیە ئایزنکۆت کلیلی کۆشک دەبینێت بەڵام ناتوانێت دەرگاکەی پێ بکاتەوە.

مەترسیدارترین دەرئەنجامی ئەم هەڵبژاردنە

مەترسیدارترین دەرئەنجامی ئەم هەڵبژاردنە لە قۆناغی کاربەڕێکەریدا (Caretaker Window) کورت دەبێتەوە. کاتێک پەرلەمان لە قفڵداندایە، نەتانیاهۆ وەک سەرۆکوەزیرانی کاربەڕێکەر دەمێنێتەوە و کۆنترۆڵی تەواوی دەزگا سەربازی و ئەمنییەکانی بەدەستەوە دەبێت بێ ئەوەی کەنێست بتوانێت متمانەی لێ وەربگرێتەوە یان لێپێچینەوەی لەگەڵدا بکات. لە کاتێکدا چاوی کۆشکی سپی و جیهان لە دوای هەڵبژاردنەکانی ٣ی نۆڤەمبەری ئەمریکا لەسەر بڕیارەکانی دۆناڵد ترەمپ دەبێت، نەتانیاهۆ ئەو دەرفەتەی بۆ دەڕەخسێت کە پێش دەستبەکاربوونی هەر هاوکێشەیەکی نوێ لە واشنتۆن، جووڵەیەکی کتوپڕ یان لێدانێکی فراوان لە تاران یان بنکە هەستیارەکانی ئێران ئەنجام بدات بۆ ئەوەی ڕاستییەکی سەپێنراو (fait accompli) بەسەر هەموو لایەکدا بسەپێنێت.

میتۆد و عەقڵیەتی بەڕێوەبردنی شەڕەکە بە تەواوی دەگۆڕێت

ئەگەر ئایزنکۆت لە کۆتاییدا کورسی سەرۆکوەزیران وەربگرێت، بەرەی ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ئێران زۆر هێور نابێتەوە، بەڵکو میتۆد و عەقڵیەتی بەڕێوەبردنی شەڕەکە بە تەواوی دەگۆڕێت. بە پێچەوانەی نەتانیاهۆ کە هەموو وتارەکانی لەسەر ڕووخاندنی دەسەڵاتی تاران بنیاتنابوو، ئایزنکۆت و دەزگا ئەمنییەکانی ئیسرائیل ئەو دروشمە بە خەیاڵپڵاوی دەزانن. ستراتیژی نوێ دەگەڕێتەوە بۆ دەستی سوپا و هەواڵگری، هێڵی سوور ڕێگریکردنە لە نزیکبوونەوەی ئێران لە بۆمبی ئەتۆمی و لێدانی کۆگاکانی مووشەکی بالیستی. گرنگتر لەوە، ئایزنکۆت هەنگاوە سەربازییەکان دەبەستێتەوە بە ژووری ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەکان لەگەڵ فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنتکۆم) و دروستکردنی بەرەیەکی بەرگریی دەستەجەمعی لەگەڵ وڵاتانی کەنداو، نەک ئۆپەراسیۆنی تاکەکەسی بۆ دەستکەوتی سیاسی ناوخۆ.

"دۆکتۆرینی زاحییە"

لە دۆسیەی لوبناندا، ئایزنکۆت کە خۆی بە داڕێژەری "دۆکتۆرینی زاحییە" ناسراوە، بڕوای بە شەڕی درێژخایەنی پڕوکێنەر نییە، ئەو لەگەڵ لێدانی یەکلاکەرەوە و خێرا و سەپاندنی ناوچەی ئەمنی پتەودایە. بۆ غەززە، ئەولەویەتی یەکەمی ئەو ڕزگارکردنی بارمتەکانە و ئامادەیە ڕێگە بە ئیدارەیەکی تەکنۆکراتی فەلەستینی بێ حەماس بدات وەک ئەوەی لە پرۆژەکەی ترەمپدا هاتووە. بەڵام هەڵەیە پێمان وابێت ئەو دەرگای دەوڵەتی سەربەخۆ دەکاتەوە، بە پێچەوانەوە، ئایزنکۆتیش وەک نەتانیاهۆ پرسی دەوڵەتی فەلەستینی دوای ٧ی ئۆکتۆبەر بە مەترسییەکی وجوودی دەزانێت. جیاوازییەکە تەنها لەوەدایە ئەو میلیشیا توندڕەوەکانی موستەوتینەکان لە کەناری ڕۆژئاوا کۆنترۆڵ دەکات بۆ ئەوەی پەیوەندییە هەستیارەکەی لەگەڵ ئوردن و کەنداو بە تەواوی نەتەقێتەوە.

بەهێزترین سیناریۆ

بە دیاریکردنی وردی هاوکێشەکان، ئەگەری یەکەم و بەهێزترین سیناریۆ (بە ڕێژەی ٣٥٪) بەردەوامی بنبەستە تا هەڵبژاردنی بەهاری ٢٠٢٧ بە سەرۆکایەتی نەتانیاهۆ وەک کاربەڕێکەر. ئەگەری دووەم حکومەتی کەمینەی ئایزنکۆتە بە بێدەنگبوونی عەرەبەکان (نزیکەی ٣٠٪)، کە حکومەتێکی لەرزۆک دەبێت بەڵام نەتانیاهۆ لە کورسییەکەی دادەبەزێنێت. ئەگەرەکانی دیکەش کڕینی چەند ئەندامێکی پەرلەمانن لەلایەن لیکودەوە یان کودەتای ناوخۆیی لیکود بەبێ نەتانیاهۆ.

لە هەر حاڵەتێکدا، ئەو ڕۆژانەی لە پێشمانن لە هەموو کاتێک چارەنووسسازترن، چونکە کاتێک کۆشکە سیاسییەکانی ئیسرائیل دادەخرێن، عادەتەن دەنگی بۆمب و فڕۆکەکان لە ئاسمانی ناوچەکە بەرز دەبێتەوە.