2025-08-28 1494 جار خوێنراوەتەوە

ئه‌مریكاو دوو وڵاتى گه‌وره‌ى ئه‌وروپا دژى ئێران هه‌ڵوێست ڕاده‌گه‌یه‌نن

هه‌ریه‌ك له‌ئه‌مریكاو دوو وڵاتى گه‌وره‌ى ئه‌وروپا (فه‌ره‌نسا، ئه‌ڵمانیا) هه‌ڵوێستیان له‌باره‌ی سه‌پاندنه‌وه‌ی سزاكانی سه‌ر تاران ڕاگه‌یاند.

وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا هه‌ڵوێستی وڵاته‌كه‌ی به‌رامبه‌ر بڕیاره‌كه‌ی فه‌ره‌نسا، به‌ریتانیاو ئه‌ڵمانیا بۆ دوباره‌ سه‌پاندنه‌وه‌ی سزاكانی سه‌ر ئێران ده‌رده‌بڕێت؛ هاوكات وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئێرانیش وه‌ڵام بۆ بڕیاره‌كه‌ هه‌یه‌و وه‌زیرانی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌ڵمانیاو فه‌ره‌نساش به‌م هه‌مان شێوه‌یه‌ په‌سندی بڕیاره‌كه‌ ده‌كه‌ن.

ماركۆ ڕوبیۆ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا ڕایگه‌یاند، پشتیوانی له‌بڕیاره‌كه‌ی فه‌ره‌نسا، به‌ریتانیاو ئه‌ڵمانیا بۆ دوباره‌ سه‌پاندنه‌وه‌ی سزاكانی سه‌ر ئێران ده‌كه‌ن.

ڕوبیۆ داواشی له‌ئێران كردوه‌، ده‌ست به‌دانوستانێكی بونیادنه‌ر سه‌باره‌ت به‌پرسی ئه‌تۆمی وڵاته‌كه‌ی بكات‌و بگه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر مێزی گفتوگۆكان.

هاوكات ژان نوێڵ بارۆ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی فه‌ره‌نسا له‌تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تیی (ئێكس) بڵاویكرده‌وه‌، چالاككردنی دوباره‌ سه‌پاندنه‌وه‌ی سزاكانی سه‌ر ئێران، به‌و مانایه‌ نییه‌ كه‌ كۆتایی به‌چاره‌سه‌ری دیپلۆماتی هاتوه‌، به‌ڵكو مه‌به‌ستیانه‌ له‌ماوه‌ی 30 ڕۆژی داهاتودا ده‌رگای گفتوگۆ له‌گه‌ڵ ئێران بكرێته‌وه‌و پابه‌ندن به‌دیپلۆماتییه‌ت بۆ ئه‌وه‌ی گه‌ره‌نتی ئه‌وه‌ بكه‌ن ئێران نه‌توانێت به‌هیچ شێوه‌یه‌ك ببێته‌ خاوه‌نی چه‌كی ئه‌تۆمی.

هه‌روه‌ها یۆهان ڤادێفول وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا ڕایگه‌یاند، چالاككردنی دوباره‌ سه‌پاندنه‌وه‌ی سزاكانی سه‌ر ئێران، قۆناغێكی نوێی دانوستانه‌ دیپلۆماسییه‌كانه‌.

داواشی له‌ئێران كرد، هاریكاریی ته‌واوی ئاژانسی نێوده‌وڵه‌تیی وزه‌ی ئه‌تۆم بكات‌و به‌ڕونی پابه‌ندیی دانوستانه‌ ڕاسته‌وخۆكان له‌گه‌ڵ ئه‌مریكا بێت.

هه‌ینی ڕابردوو، یۆهان ڤادەپول ڕایگه‌یاندبوو، "بۆ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ئێران‌و پرسه‌ ئه‌تۆمییه‌كه‌ی، پابه‌ندیی دیپلۆماسیین".

هاوكات به‌پێویستی زانیبوو، ئێران به‌شێوه‌یه‌كی كارا به‌شداریی دانوستانه‌كان بكات.

یۆهان ڤادێفول جه‌ختیشیكردبوه‌وه‌‌، مه‌به‌ستیانه‌ ئێران ڕێككه‌وتنێكی هه‌میشه‌یی له‌گه‌ڵیان هه‌بێت‌و به‌شێوه‌یه‌كی كاراتر به‌شداریی دانوستانه‌كان بكات.

دوای بڕیاره‌كه‌ی ئه‌مڕۆی به‌ریتانیا، فه‌ره‌نساو ئه‌ڵمانیا، وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئێران له‌ڕاگه‌یه‌نراوێكدا بڕیاره‌كه‌ی به‌په‌ره‌سه‌ندنێكی گێچه‌ڵكارانه‌و ناپێویست ناوبردو ڕایگه‌یاندوه‌، بڕیاره‌كه‌ ده‌بێته‌ هۆی نه‌مانی هاریكارییه‌كانی نێوان ئێران‌و ئاژانسی نێوده‌وڵه‌تیی وزه‌ی ئه‌تۆم.

ئاژانسی هەواڵی ڕۆیتەرز، بەپشتبەستن بەچەند سەرچاوەیەکی ئاگادار بڵاویکردەوە، هەریەکە لەوڵاتانی بەریتانیا، ئەڵمانیا، فەرەنسا، کە وڵاتانی 'ترۆیکا' ناسراون، میکانیزمی سناپ باکیان لەدژی ئێران چالاک کرد.

میكانیزمی سناپ باك چییه‌؟

میكانیزمی سناپ باك (Snapback) یانیش (جڵه‌وكردنی په‌له‌پیتكه‌) پلانی ئه‌مریكا بوو له‌سه‌رده‌می باراك ئۆباما له‌ساڵی 2015، بۆ ئه‌وه‌بوو ئه‌گه‌ر ئێران پابه‌ندی به‌ڵێنه‌كانی نه‌بێت به‌رامبه‌ر به‌و لایه‌نانه‌ی دواتر به‌ڕێككه‌وتننامه‌ی 5+1 یاخود (JCPOA)، كه‌ پێكهاتبون له‌ئه‌مریكا، به‌ریتانیا، فه‌ره‌نسا، ڕوسیا، چین‌و ئه‌ڵمانیا، ناسران.

ئامانجی سه‌ره‌كیشی بریتیبوو له‌دڵنیاكردنه‌وه‌ی وڵاتانی ڕۆژئاواو ئیسرائیل‌و وڵاتانی ناوچه‌كه‌، كه‌ ئه‌م میكانیزمه‌ خێرایه‌ ده‌توانێت دوباره‌ سزاكانی سه‌ر ئێران بگه‌ڕێنێته‌وه‌، ئه‌گه‌ر پابه‌ندیی‌و به‌ڵینه‌كانی نه‌بێت.

  • توركیا پەیوەندییەكانی لەگەڵ ئیسرائیل پچڕاندو عه‌لى قه‌ره‌داغیش هاته‌ده‌نگ

  • له‌باره‌ى ده‌نگه‌ به‌رزه‌كه‌ى هه‌ولێره‌وه‌ ئاسایش هاته‌ده‌نگ

  • هاتوچۆى سلێمانى هۆكارى كه‌وتنه‌خواره‌وه‌ى كۆپته‌ره‌كه‌ى ئاشكراده‌كات

  • ئه‌ڵمانیا له‌باره‌ى ئێرانه‌وه‌ هۆشدارییه‌كى به‌په‌له‌ بڵاوده‌كاته‌وه‌

  • داتایه‌كى بازرگانیى نێوان عێراق‌و ئێران ئاشكراده‌كرێت

  • مه‌ترسییه‌ گه‌وره‌كه‌ له‌سه‌ر هه‌رێمى كوردستان ئاشكراده‌كرێت

  • ئیسرائیل په‌ناگه‌ى دروزه‌كانی سوریا.. په‌یامێك بۆ بڕیار به‌ده‌ستدانی جیهان

  • ڕێژەی هەژاریی لەعێراق زۆر دابه‌زیوه‌

  • سه‌رۆكی ده‌زگا‌ی هه‌واڵگریی عێراق‌و شه‌رع كۆبونه‌وه‌

سەرەکی