یەکێتی؛ هونەری تواندنەوەی ڕکابەر و گۆڕینی هاوکێشە سیاسییەکان

لە مێژووی سیاسیی هەرێمی کوردستاندا، یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان تەنها وەک حزبێکی دەسەڵاتدار و خاوەن پێگەی جەماوەری نەماوەتەوە؛ بەڵکو لە قۆناغە جیاوازەکاندا توانیویەتی بە هاوپەیمانی، گفتوگۆ، ڕاکێشانی کادر و نزیککردنەوەی هێزە سیاسییەکان، هاوکێشەی سیاسیی ناوچەکانی ژێر کاریگەری خۆی بگۆڕێت.

لە دیدی ڕەخنەگرانی یەکێتییەوە، ئەم شێوازە هەندێک جار بە «تواندنەوەی ڕکابەر» و «وردکردنی ئۆپۆزسیۆن» ناودەبرێت؛ لە دیدی یەکێتی و لایەنگرانییەوە، دەتوانرێت وەک توانای دروستکردنی هاوپەیمانی و کۆکردنەوەی هێزە سیاسییەکان لە دەوری پڕۆژەیەکی هاوبەش بخوێندرێتەوە.

بە هەر ناوێک ناوی بنێین، یەک خاڵ جێی سەرنجە: یەکێتی لە ماوەی چەند دەیەدا توانایەکی بەرچاوی لە مامەڵەکردن لەگەڵ ڕکابەرە سیاسییەکانی خۆی نیشان داوە.

لە ڕکابەرەوە بۆ هاوبەش

لە دوای ١٩٩٢ـەوە، گۆڕەپانی سیاسیی ناوچەکانی ژێر هەژموونی یەکێتی شاهیدی سەرهەڵدانی ژمارەیەک حزب، ڕەوت و گرووپی سیاسی بووە. بەشێک لەوانە لە قۆناغێکدا وەک ڕکابەر یان ئۆپۆزسیۆنی یەکێتی دەردەکەوتن، بەڵام دواتر بە شێوەی جیاواز نزیک بوونەتەوە، یەکگرتنەوە، یاخود کادرەکانیان گواستراونەتەوە یان پێگەی سەربەخۆیان گۆڕانی بەسەردا هاتووە.

لە نێو ئەو ناو و ڕەوتانەی لەم چوارچێوەیەدا باس کراون، ئاڵای شۆڕش بە سەرۆکایەتی مەلا بەختیار، کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان، خەتی گشتی، حزبی زەحمەتکێشان، حزبی ئایندە، حزبی یەکگرتن، حزبی پێشکەوتنخوازان، حزبی دیموکراتیخوازان و پارتی پارێزگاران هەن.

بەڵام یەکێک لە نموونە دیارەکانی ساڵانی دوایی، هاوپەیمانیی نیشتمانی بە سەرۆکایەتی بەرهەم ساڵح بوو. دواتر بەرهەم ساڵح گەڕایەوە ناو یەکێتی و ژمارەیەک لە کادر و بەربژێرانی هاوپەیمانیی نیشتمانیش چوونە ناو یەکێتی. ئەمە بۆ هەندێک چاودێر نموونەیەکە لەوەی یەکێتی چۆن دەتوانێت هێزێک کە لە دەرەوەی خۆیەتی، لە درێژخایەندا بەرەو ناو بازنەی سیاسیی خۆی ڕابکێشێت.

سیاسەتی «نزیکی بکەرەوە»

خاڵی جێی سەرنج ئەوەیە کە ئەم پرۆسەیە هەمیشە بە ڕووبەڕووبوونەوەی ڕاستەوخۆ ئەنجام نەدراوە. لە زۆر حاڵەتدا، ئامرازەکە گفتوگۆ، هاوپەیمانی و هاوکاریی سیاسی بووە.

ئەمەش دەتوانێت یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی ستراتیژی سیاسیی یەکێتی بێت: ڕکابەر هەمیشە بە ڕکابەر نامێنێتەوە؛ هەندێک جار دەکرێت بکرێتە هاوبەش. بەم شێوەیە، ململانێی سیاسی لە گۆڕەپانی دەرەوەی حزبەوە دەگوازرێتەوە بۆ ناو هاوپەیمانی و گفتوگۆ؛ شوێنێک کە یەکێتی بەهۆی ئەزموونی سیاسی، دامەزراوە حزبییەکان و پێگەی دەسەڵاتی خۆیەوە دەکرێت کاریگەریی زیاتر هەبێت.

گۆڕان؛ نموونەیەکی جێی مشتومڕ

پەیوەندیی نێوان یەکێتی و بزووتنەوەی گۆڕانیش لەم ڕوانگەیەوە جێی لێکۆڵینەوەیە. گۆڕان لە سەرەتای دامەزراندنییەوە بەشێکی گرنگی ئۆپۆزسیۆنی هەرێمی کوردستان بوو و لە ناوچەکانی سلێمانی و دەوروبەریدا ڕکابەرێکی سیاسیی گرنگی یەکێتی بوو.

دواتر پەیوەندیی نێوان دوو لایەن گۆڕانی بەسەردا هات و قۆناغی هاوکاری و هاوپەیمانییان تێپەڕاند. ڕەخنەگران دەتوانن لاوازبوونی دواتری گۆڕان بەشێک لە ئەنجامی ئەو نزیکبوونەوە سیاسییە بزانن؛ بەڵام ئەمە لێکدانەوەیەکی سیاسییە و هۆکارە ناوخۆییەکانی گۆڕان، کێشەکانی سەرکردایەتی و گۆڕانی هەڵوێستی دەنگدەرانیش دەبێت لە هەر هەڵسەنگاندنێکدا لەبەرچاو بگیرێن.

ئێستا؛ نەوەی نوێ لەبەردەم هەمان پرسیار

ئێستا چاوان بڕاوەتە سەر جووڵانەوەی نەوەی نوێ. نەوەی نوێ بۆ ماوەیەک یەکێک بووە لە توندترین ڕکابەرە سیاسییەکانی یەکێتی، بەتایبەت لە سنووری سلێمانی. بەڵام لە 2ی تەممووزی 2026 یەکێتی و نەوەی نوێ «هاوپەیمانیی هاوسەنگی و بوژاندنەوە»یان واژۆ کرد. بەمەش ڕکابەری دوێنێ، بوو بە هاوپەیمانی ئەمڕۆ.

لە هەمان کاتدا یەکێتی دەرگای گفتوگۆی لەگەڵ پارتی دیموکراتی کوردستان نەخستووە. لە 26ی تەممووزی 2026، نوێنەرانی یەکێتی و پارتی لە هەولێر کۆبوونەوە بۆ گفتوگۆ لەسەر قەیرانی پێکهێنانی کابینەی نوێ، و لە 16ی ئابیشدا هەواڵ لە ئامادەکاری بۆ کۆبوونەوەی ئاست‌بەرزی دوو حزبەکە بڵاوکرایەوە.

ئەمە پرسیارێکی سیاسیی گرنگ دروست دەکات: ئەگەر یەکێتی بتوانێت لە هەمان کاتدا لەگەڵ نەوەی نوێ هاوپەیمان بێت و لەگەڵ پارتی بگاتە ڕێککەوتن، نەوەی نوێ چۆن دەتوانێت ناسنامەی خۆی وەک هێزی ئۆپۆزسیۆن بپارێزێت؟

تا 9ی ئەیلوولی 2026، بەڵگەی فەرمی بۆ تێکشکانی هاوپەیمانیی یەکێتی و نەوەی نوێ نییە. بە پێچەوانەوە، مەکتەبی سیاسیی یەکێتی و ئەنجوومەنی باڵای نەوەی نوێ کۆبوونەتەوە و جەختیان لە هاوکاری و پێکهێنانی حکومەت کردووەتەوە. بۆیە لە ئێستادا ناتوانرێت بگوترێت نەوەی نوێ هەمان چارەنووسی گۆڕانی بەسەر دێت.

بەڵام پرسیارەکە بەهێزە: ئایا نەوەی نوێ دەتوانێت هاوپەیمانی لەگەڵ یەکێتی بپارێزێت و لە هەمان کاتدا ناسنامە و پێگەی سەربەخۆی خۆی لە گۆڕەپانی سیاسیی سلێمانی بپارێزێت؟

یەکێتی و یاریی درێژخایەن

ئەگەر مێژووی ئەم پەیوەندییانە لە یەک چوارچێوەدا بخوێندرێتەوە، دەتوانرێت بگوترێت یەکێتی توانایەکی بەرچاوی لە گۆڕینی شێوەی پەیوەندی لەگەڵ ڕکابەرەکانی نیشان داوە؛ لە ململانێوە بۆ گفتوگۆ، لە گفتوگۆوە بۆ هاوپەیمانی و لە هەندێک حاڵەتدا بۆ نزیکبوونەوەی تەواوتر.

ئەمە خۆی جۆرێکە لە بەکارهێنانی «نەرمی سیاسی» لەبری تەنها ململانێی ڕاستەوخۆ. بۆیە بابەتەکە تەنها ئەوە نییە کە یەکێتی چەند ڕکابەری هەبووە؛ پرسیاری گرنگتر ئەوەیە:

لە کۆتایی هەر قۆناغێکدا، چەند لەو ڕکابەرانە هێشتا بە هەمان شێوەی پێشوو وەک هێزێکی سەربەخۆ لەبەرامبەر یەکێتیدا ماونەتەوە؟

وەڵامی ئەم پرسیارە دەتوانێت کلیلی تێگەیشتن بێت لە یەکێک لە تایبەتمەندییە گرنگەکانی سیاسەتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان: توانای گۆڕینی ڕکابەری سیاسی بۆ هاوبەشی سیاسی و گۆڕینی هاوکێشەکان بە درێژایی کات.