لە چەکدانانی پەکەکەوە تا دادگاییکردنی ئەندامانی؛ وردەکاریی پڕۆژەیاسای نوێی ئاشتی لە تورکیا

یاسای ئاشتی لە تورکیا؛ پێشنیازەکانی ئۆجەلان، هێڵە سوورەکانی ئاکپارتی و هەنگاوەکانی دەرکردنی یاساکە

هەوڵە دیپلۆماسی و یاساییەکان لە تورکیا بۆ داڕشتنی پڕۆژەیاسایەکی نوێی پڕۆسەی ئاشتی چڕتر دەبنەوە، کە ئامانج لێی دروستکردنی زەمینەیەکی یاساییە بۆ چارەسەری پرسی کورد، دیاریکردنی چارەنووسی ئەندامانی پەکەکە و ئامادەکردنی میكانیزمی چەکدانان.

سەردانەکانی سەرۆکی پەرلەمان بۆ لای پارتە سیاسییەکان

نوعمان کورتولموش، سەرۆکی پەرلەمانی تورکیا سەردانەکانی بۆ لای لایەنە سیاسییەکان دەستپێکردووە و لەگەڵ هاوسەرۆکانی دەم پارتی، مەهەپە، جەهەپە و ڕێگەی نوێ کۆبووەتەوە؛ بڕیاریشە سەردانی (یەنی یۆڵ)، کەمال کڵچدارئۆغڵوو و ئی پارتی بکات بە مەبەستی کۆکردنەوەی پێشنیازەکانیان. سەرۆکی پەرلەمان جەختی کردووەتەوە کە هەوڵ دەدەن پێش چوونی پەرلەمان بۆ پشووی هاوینە لە ٣١ی ئابدا، یاساکە پەسەند بکەن.

داواکارییەکانی دەم پارتی بۆ "یاسای چوارچێوە"

دەم پارتی دوای کۆبوونەوەیان لەگەڵ کورتولموش، کۆمەڵێک خاڵی سەرەکییان بۆ سەرکەوتنی پڕۆسەکە خستەڕوو:

سروشتی یاساکە: دەبێت یاساکە بنەڕەتی و گشتگیر بێت بۆ دیموکراتیزەکردنی تورکیا و چارەسەری ئاشتییانە.

دۆخی ئۆجەلان: جەختکردنەوە لە دەستەبەرکردنی ژیان و ڕەخساندنی بارودۆخی گونجاو بۆ کارکردن و پەیوەندیی ئازادانەی عەبدوڵڵا ئۆجەلان.

تێپەڕاندنی ململانێ: گواستنەوەی پرسی کورد لە ژینگەیەکی سەربازی و توندوتیژییەوە بۆ کەشێکی یاسایی و سیاسی کە لە سەرووی بەرژەوەندیی پارتە سیاسییەکانەوە بێت.

وردەکاریی پڕۆژەیاساکە و دۆخی ئۆجەلان

بەپێی زانیارییەکانی پێگەی «دۆیچەڤێللە»ی ئەڵمانی، دەقی پڕۆژەیاساکە لەلایەن سەرۆکایەتیی کۆمار، سەرۆکایەتیی پەرلەمان و وەزارەتی دادەوە ئامادە کراوە و عەبدوڵا ئۆجەلانیش لە ناوەرۆکەکەی ئاگادار کراوەتەوە. ئۆجەلان لە دوایین دیداری خۆیدا ڕایگەیاندووە کە کاتی هاتنی زەمینەی یاسایی پڕۆسەکەیە.

هەرچەندە لە دەقی یاساکەدا بە فەرمی هیچ بڕگەیەک سەبارەت بە ئازادکردنی ئۆجەلان دانانرێت، بەڵام بەپێی سەرچاوەکانی میدیای (T24) بە کردەیی دۆخی ئیمراڵی باشتر دەکرێت. هاوکات لە پڕۆژەکەدا پارێزبەندیی یاسایی بۆ ئەو کەسانە دابین دەکرێت کە وەک شاند بەشداریی پڕۆسەی ئاشتی دەکەن.

سزاکان، دادگاییکردن و ئاڵنگاریی پۆلێنکردن

دەقی ئامادەکراو میكانیزمی جیاواز بۆ تێکەڵبوونەوەی ئەندامانی پەکەکە دادەنێت، بەڵام ئاڵنگاریی سەرەکی لە نێوان ئاکپارتی و دەم پارتیدا لەسەر پۆلێنکردنی تاوانەکانە:

پۆلێنکردن: ئاکپارتی ڕژدە لەسەر پۆلێنکردنی ئەندامانی پەکەکە، بەڵام دەم پارتی و پەکەکە پۆلێنکردنی ئەندامەکانیان بۆ تاوانبار و بێتاوان ڕەت دەکەنەوە.

شێوازی دادگاییکردن: ئەو ئەندامانەی چەک دادەنێن، لە دادگای سزا قورسەکانی ئەنقەرە بەبێ بەندکردن دادگایی دەکرێن؛ بەڵام ئەوانەی تۆمەتبارن بە "کوشتن و ئەشکەنجەدان" لە یاساکە سوودمەند نابن.

کەمکردنەوەی سزا: ئەو تاوانانەی سزای ١٠ ساڵیان هەیە بۆ ٤ ساڵ و سزای سەروو ١٠ ساڵ بۆ ٦-٧ ساڵ کەم دەکرێنەوە و لەژێر چاودێریدا دەبن، ئەگەر تاوانی نوێ نەکەن دۆسیەکانیان بەیەکجاری دادەخرێت.

بانگەشەکاران: ئەو کەسانەی تەنیا بانگەشەیان بۆ پەکەکە کردووە، دادگایی ناکرێن.

لیژنەی چاودێری و ماوەی کارپێکردن

بۆ سەرپەرشتیکردنی پرۆسەکە، لیژنەیەکی تایبەت بە بڕیاری سەرۆککۆمار پێکدەهێنرێت کە ئەرکی چاودێریکردنی پرۆسەی چەکدانان و تێکەڵکردنەوەی ئەندامانی پەکەکە دەبێت لە کۆمەڵگەدا. هەروەها جێبەجێبوونی تەواوەتی چەکدانان بە بڕیارێکی فەرمیی سەرۆکایەتیی کۆمار ڕادەگەیەنرێت.

بڕیارە ئەم یاسایە بۆ ماوەی ٣ بۆ ٤ ساڵ بەرکار بێت و پەرلەمانی تورکیاش دەتوانێت ٤ جار و هەرجارە و بۆ ماوەی ٦ مانگ درێژی بکاتەوە.