حکومەتی عێراق لە پرۆسەی کۆنترۆڵکردنی چەک پاشەکشە دەکات

پرۆسەی کۆنترۆڵکردنی چەک و قۆرغکردنی لەژێر چەتری دەسەڵاتی فەرمیی دەوڵەتدا ڕووبەڕووی کۆسپ و پاشەکشەی ڕوون بووەتەوە، بە شێوەیەک لەبری یەکلاکردنەوەی کەیسەکە لە ۳۰ی ئەیلوولدا، جێبەجێکردنی بۆ لانی کەم شەش مانگی دیکە ڕاگواستراوە. ئەم دواخستنە وەک پاشەکشەیەکی ئاشکرای حکومەت لێکدەدرێتەوە لە بەڵێن و هێڵە گشتییەکانی پێشووی کە تێیدا جەختی لەسەر سزادانی سەرپێچیکاران بەپێی یاسای بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر دەکردەوە و عەلی زەیدی سەرۆکایەتی دەکرد، بەمەش ئاڕاستەی مامەڵەکردن لە یەکلاکردنەوەی سەربازی و یاساییەوە گۆڕدراوە بۆ سازانی سیاسی.

لە بنەڕەتدا حکومەت نەخشەرێگەیەکی لەسەر بنەمای سێ مەرجی سەرەکی داڕشتبوو کە بە ڕاگەیاندنی فەرمیی دەستپێکردنی پرۆسەکە دەستپێدەکات، پاشان لەبڕینی پەیوەندییە کارگێڕی و سەربازییەکان دەپەڕێتەوە و لە کۆتاییشدا بە ڕادەستکردنی چەکەکان بە دەستەی حەشدی شەعبی کۆتایی پێدێت. بە مەبەستی دروستکردنی لێکتێگەیشتن لەگەڵ ئەو گرووپانەی لە دەرەوەی ئیرادەی حکومەت ڕەتیدەکەنەوە چەکەکانیان دابنێن، لیژنەیەکی باڵای دانوستانکار بە ئەندامێتی سەرکردە دیارەکان نوری مالیکی و محەمەد شیاع سودانی و هادی عامری پێکهێنراوە تا لە ڕێگەی دیالۆگەوە بگەڕێن بەدوای دەرچەیەکدا کە بەرژەوەندی سەرجەم لایەنەکان بپارێزێت.

لە ڕەهەندە هەرێمییەکەشیدا، زانیارییە بەدەستگەیشتووەکان ئاماژە بە دەستوەردان و ڕەتکردنەوەی ئاشکرای تاران دەکەن سەبارەت بە ڕادەستکردنی چەکی گرووپەکان بە دامەزراوە ئاساییەکانی حکومەت. ئێران داوای کردووە کە بەهیچ جۆرێک دەستکاری سەربەخۆیی چەکی ئەو گرووپانە نەکرێت، بەڵکو لەناو کۆگاکانی حەشدی شەعبیدا لە ناوخۆی عێراقدا بپارێزرێن و بە ڕاستەوخۆیی لەلایەن ئەبوفەدەک سەرۆکی ئەرکانی حەشدی شەعبییەوە سەرپەرشتی بکرێن. ئەم هەڵوێستە هەرێمییە لە سەردانە مەیدانییەکەی محەمەد باقر قالیباف سەرۆکی پەرلەمانی ئێران بۆ عێراق زیاتر ڕوون بووەوە، کە ئامانجی سەرەکی بریتی بوو لە دڵنیابوونەوە لە بەردەوامیی دەسەڵاتی ئەو گرووپانە بەسەر چەکەکانیان و ڕێگریکردنی تەم بەتەواوی لە ڕوودانی هەر جۆرە بەریەککەوتنێکی سەربازی لەگەڵ حکومەتدا.

لە بەرامبەر ئەم پێشهاتانەدا، حکومەتی عێراق لە ڕێگەی وتەبێژەکەیەوە حەیدەر عەبوودی هەوڵیداوە واقیعی دواخستنەکە بە شێوازێکی دیکە داڕێژێتەوە بەوەی کە ڕایگەیاندووە بەرواری ۳۰ی ئەیلوول تەنیا تایبەتە بە کشانەوە و چوونەدەروەی هێزەکانی ئەمریکا، نەک وەک وادەیەکی کۆتایی بۆ پرۆسەی داماڵینی چەک. بەپێی هەڵسەنگاندنی چاودێران ئەم نەرمییەی حکومەت ئەنجامی گەرەنتی سیاسی و کەڵەکەبوونی گوشارە بەردەوامەکانی تاران بووە بۆ سەپاندنی بژاردەی دیالۆگ و لێکتێگەیشتن لەبری ڕووبەڕووبوونەوەی ڕاستەوخۆ.

هاوكات، هەڵوێستە سیاسییە ناوخۆییەکانیش پشتیوانی ئەم ئاڕاستەیەی دیالۆگ دەکەن، وەک لە کۆبوونەوەی عەممار حەکیم سەرۆکی هاوپەیمانی هێزە نیشتمانییەکانی دەوڵەت لەگەڵ جۆشوا هاریس هەڵسوڕێنەری کاروباری باڵیۆزخانەی ئەمریکادا ڕەنگیداوەتەوە.

لەو کۆبوونەوەیەدا جەخت لەسەر ئەوە کراوەتەوە کە پێویستە پرۆسەی کۆکردنەوەی چەک تەنیا لە ڕێگەی زمانی دیالۆگەوە بێت و رێز لە ڕۆڵی مێژوویی ئەو گرووپانە بگیرێت کە لە شەڕی داعشدا بەشدارییان کردووە و هەزاران شەهیدیان لەپێناو ئازادکردنی خاکدا داوە. هەروەها بەرگری لەوە کراوە کە ڕادەستکردنی چەک بە حەشدی شەعبی کارێکی پەسەندکراوە بەپێی ئەوەی دامەزراوەیەکی فەرمی حکومەتە، بەمەرجێک ئامانجی کۆتایی پرۆسەکە بەرفراوان بێت و سەرجەم ئەو کەس و لایەنانە بگرێتەوە کە وەصفی هەڵگری چەکی دەرەوەی دەوڵەتیان بەسەردا دەسەپێت.