ترەمپ پێشنیازەکەی ئێران ڕەتدەکاتەوە؛ ئایا ڕێگەی دیپلۆماسی بەرەو داخران دەچێت؟

لە چوارچێوەی پێشهاتە سیاسی و سەربازییەکانی ناوچەکەدا، جموجوڵە دیپلۆماسییەکان لە پەراوێزی کۆبوونەوەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان لە نیویۆرک چڕتر بوونەتەوە، لە کاتێکدا ئەمریکا و ئێران لەسەر پرسی گەرووی هورمز و دانوستانە ئەتۆمییەکان ڕووبەڕووی یەکدی بوونەتەوە.

ڕەتکردنەوەی پێشنیازەکەی تاران لەلایەن واشنتۆنەوە

ڕۆژنامەی "وۆڵ ستریت جۆرناڵ" لە زاری بەرپرسانی ئەمریکییەوە بڵاویکردەوە، سەرۆک دۆناڵد ترەمپ پێشنیازێکی ئێرانی بۆ ڕاگرتنی هێرشەکان بۆ ماوەی ٧ ڕۆژ ڕەتکردووەتەوە. چاوەڕوان دەکرێت دوای هەڵبژاردنەکانی نوێکردنەوەی نیوەی خول، هێرشەکان بۆ سەر ئێران دەستپێبکەنەوە. لە بەرامبەردا، ماڵپەڕی "ئاکسیۆس" ئاشکرای کردووە ئەمریکا ئێرانی ئاگادارکردووەتەوە کە کۆنتڕۆڵی گەرووی هورمز ناکات و لەسەر ئەو بنەمایەش ناتوانێت مەرج بۆ دووبارە کردنەوەی دابنێت.

مەرجەکانی ئێران و هەڵوێستی فەرمی

عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، ڕایگەیاند کە تاران پلانێکی پێشکەشی واشنتۆن کردووە و تیایدا مەرجەکانی بۆ کردنەوەی گەرووی هورمز و دەستپێکردنەوەی دانوستانە ئەتۆمییەکان خستۆتە ڕوو؛ بە جۆرێک کە لە ماوەی هەفتەیەکدا گەرووەکە بكرێتەوە و لە بەرامبەردا ئەمریکا گەمارۆ دەریاییەکان و سزاکانی سەر فرۆشتنی نەوتی ئێران هەڵبگرێت. لای خۆیەوە، مسعود پزیشکیان، سەرۆککۆماری ئێران، بە کەناڵی "سی بی ئێس نیوز"ی ڕاگەیاند تاران هەوڵی دروستکردنی هیچ چەکێکی ئەتۆمی نادات و ڕێگە بە پشکنەرانی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆمی دەدات بچنە ناو وڵاتەکەوە، جەختیشی کردەوە کە کۆتا پێشنیازی ئێران چاوەڕێی "گڵۆپی سەوز"ی ترەمپ دەکات.

جووڵەی سەربازی و کۆنتڕۆڵی دەریایی

فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (CENTCOM) ڕایگەیاند، لە کاتی دەستپێکردنەوەی گەمارۆی دەریایی لەسەر ئێران، رێڕەوی 122 کەشتی بازرگانی گۆڕیوە و کەشتیی جەنگیی "یو ئێن ئێن بۆکسەر (LHD 4)" بەردەوامە لە پشتگیریکردنی جێبەجێکردنی گەمارۆکان. هاوکات بەرپرسێکی ئەمریکی ئاماژەی بەوە دا واشنتۆن لە پێگەیەکی بەهێزدایە، کۆنتڕۆڵی گەرووی هورمز دەکات و پەلەی لە گەیشتن بە ڕێککەوتن نییە، بە جۆرێک کە لە ماوەی 48 کاتژمێری ڕابردوودا نزیکەی 40 ملیۆن بەرمیل نەوت لە گەرووەکە تێپەڕیوە.

ڕۆڵی نێوەندگیری و هەڵوێستی نێودەوڵەتی

قەتەر ڕۆلێکی بەرچاوی لە نێوەندگیری و گەیاندنی پەیامەکانی نێوان هەردوو لادا گێڕاوە. شێخ محەمەد بن عەبدولڕەحمان ئال سانی، سەرۆکوەزیران و وەزیری دەرەوەی قەتەر، لە نیویۆرک لەگەڵ مەسعود پزیشکیان کۆبووەوە و داوای کرد کۆتایی بە یاریپێکردن بە ڕێڕەوە ئاوییەکان بهێنرێت، هەروەها ئاماژەی بەوە کرد هەستی بە ویستێکی هەردوو لایەنی ئەمریکی و ئێرانی کردووە بۆ بەدەستهێنانی پێشکەوتن لە دانوستانەکاندا.

 لە لایەکی ترەوە، ئەنتۆنیۆ گۆتێرێس، سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان، لە کۆبوونەوەیدا لەگەڵ سەرۆکی ئێران، جەختی لە پێویستیی بەپەلەی چارەسەرکردنی ململانێکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کردەوە. سەرەڕای ئەوەی کە هێشتا زووە ئاڕاستەی دانوستانەکان بە تەواوی دیاری بکرێت، بەڵام بەپێی سەرچاوە ئاگادارەکان، هێشتا هەندێک جووڵەی ئەرێنی لە ئارادایە.