جموجوڵ لە نێوان هەولێر و بەغدا چڕتر دەبێتەوە؛ دۆسیەی زیندانییانی سیاسی و دانوستانەکان لەسەر بودجەی ٢٠٢٧

لە درێژەی هەوڵە بەردەوامەکانی نێوان حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدراڵدا، پرسی شایستە داراییەکان، مووچەی زیندانییانی سیاسی و ئامادەکارییەکان بۆ پرۆژەیاسای بودجەی ساڵی ٢٠٢٧ بوونەتە تەوەری سەرەکیی سەردان و کۆبوونەوە فەرمییەکانی نێوان هەردوولا، وەفدێکی هەرێم بۆ دووەم هەفتە لەسەر یەک سەردانی بەغداد دەکاتەوە.

گواستنەوەی دۆسیەی زیندانییانی سیاسی بۆ بەغدا

وەفدێکی باڵای وەزارەتی کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوانی هەرێمی کوردستان، بە سەرۆکایەتیی وەزیری شەهیدان و ئەنفالکراوان و بەشداریی بەڕێوەبەری گشتیی خزمەتگوزاریی کاروباری زیندانییانی سیاسی، سەردانی بەغدا دەکات بە مەبەستی گواستنەوەی دۆسیەی زیندانییانی سیاسیی هەرێمی کوردستان بۆ سەر دەزگای زیندانییانی سیاسیی عێراق. ئامانجی سەرەکیی ئەم هەنگاوە هاوتاکردنی مووچە و ئیمتیازاتی زیندانییانی سیاسییە؛ بە جۆرێک کە مووچەکەیان لە ٥٠٠ هەزار دینارەوە بەرز دەبێتەوە بۆ ملیۆنێک و ٢٠٠ هەزار دینار، و سەرجەم ئەو ماف و ئیمتیازاتانە دەیانگرێتەوە کە هاوتاکانیان لە عێراق هەیانە. هەروەها لەم سەردانەدا، دۆسیەی هاوتاکردنی مووچەی کەسوکاری شەهیدان لەگەڵ عێراق تاوتوێ دەکرێت.

گەڕێکی نوێی دانوستان لەسەر پرۆژەیاسای بودجەی ٢٠٢٧

لەسەر ئاستێکی دیکە، تیمی تەکنیکیی وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان کە پێکهاتوون لە بەڕێوەبەرانی گشتی، بۆ جارێکی تر سەردانی بەغدایان کردووەتەوە و لەگەڵ وەزارەتی دارایی فیدراڵ کۆبوونەتەوە. ئامانجی ئەم سەردانانە تاوتوێکردنی ڕەشنووسی بودجەی ٢٠٢٧ و پشکی هەرێمی کوردستانە پێش ئەوەی پرۆژەکە ڕەوانەی ئەنجوومەنی وەزیران و پەرلەمانی عێراق بکرێت. لە کۆبوونەوەکانی پێشوودا کە چەند کاتژمێری خایاندووە، هەردوولا جەختیان لەسەر هەبوونی لێکتێگەیشتنی ئەرێنی کردووەتەوە بۆ جێگیرکردنی داواکارییەکانی هەرێم.

داواکارییە سەرەکییەکانی هەرێمی کوردستان لە بەغدا

وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان بە داتا و ئاماری وردەوە سەرجەم داواکارییە فەرمییەکانی پێشکەش بە بەغدا کردووە، کە گرنگترین خاڵەکان ئەمانەن:

·        مسۆگەرکردنی مووچە: گەرەنتیکردنی مووچە و شایستە داراییەکانی فەرمانبەرانی هەرێم و خەرجکردنیان لە کاتی خۆیدا.

·        دامەزراندن و پلە بەرزکردنەوە: تەرخانکردنی دارایی بۆ دەستپێکردنەوەی دامەزراندن کە لە ساڵی ٢٠١٤ـەوە ڕاگیراوە، لەگەڵ دەستپێکردنەوەی پلەبەرزکردنەوەی فەرمانبەران کە لە ساڵی ٢٠١٩ـەوە وەستاوە.

·        هاوتاکردنەکان: هاوتاکردنی مووچە و ئیمتیازاتی پێشمەرگە، زیندانییانی سیاسی، کەسوکاری شەهیدان و خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان.

·        شایستە دواکەوتووەکان: خەرجکردنی ئیکرامیەی ١٢ مووچە و مووچە کەڵەکەبووەکانی خانەنشینانی شارستانی و سەربازی.

·        مامۆستایانی گرێبەست: بەهەمیشەییکردنی مامۆستایان و فەرمانبەرانی گرێبەست لە سەرجەم فەرمانگەکاندا.

ئەم جموجوڵە دیپلۆماسی و ئابوورییانە لە کاتێکدایە کە ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان ڕاسپاردەی توند و ڕوونی داوە بە وەفدی دانوستانکار بۆ ئەوەی لە ڕێگەی خەرجییە سیادییەکانەوە دەرماڵە و پێداویستییەکانی وەزارەتی پێشمەرگە هاوشێوەی وەزارەتی بەرگریی عێراق جێگیر بکرێن، لەگەڵ جەختکردنەوە لەسەر ڕۆڵی گرنگی فراکسیۆنە کوردییەکان لە بەغدا بۆ داکۆکیکردن لەم مافە دەستوری و داراییانە.

سێ کۆسپ لە نێوان هەرێم و بەغداد

نه‌بیل مه‌رسومی- شاره‌زای ئابوری سێ کۆسپ لەبارەی گەیشتن بە رێککەوتنی نێوان هەرێم و بەغداد ئاشکرا دەکات، بە وتەی ئەو كۆسپی یه‌كه‌م ئەوەیە، هه‌رێمی كوردستان داوا ده‌كات پشكی ئه‌و له‌ بودجه؛‌ له‌سه‌ر بنه‌مای خه‌رجی گشتی پلان بۆداڕێژراو ئه‌ژمار بكرێت نه‌ك له‌سه‌ر بنه‌مای خه‌رجی راسته‌قینه‌.
كۆسپی دووه‌میش بە وتەی مەرسومی، بەغداد داوا دەکات هەرێمی کوردستان ڕۆژانە 500 هەزار بەرمیل ڕادەست بکات، لەکاتێکدا هەرێمی کوردستان ئامادەیە ڕۆژانە ته‌نیا 256 هەزار بەرمیل ڕادەست بکات.
ئەو شارەزا ئابورییە لەبارەی كۆسپی سێیه‌م دەڵێت، هەرێمی کوردستان داوا دەکات پشکی لە بودجەدا 14.14% بێت نەک 12.67%.