لە نووسینگە ئابوورییەکانەوە؛ چۆن داهاتی عێراق ئاراستەی ململانێ نێودەوڵەتییەکان دەکرێت؟

لە کاتێکدا دۆخی سیاسی، ئابووری و سەربازی لە عێراق لە قۆناغێکی هەستیاردایە، تۆڕێکی ئاڵۆز لە پشت پەردەی دەسەڵاتەوە بە ناوی "نووسینگە ئابوورییەکان" سامانی وڵات تاڵان دەکەن.

خوارزمی گەندەڵی و نووسینگە ئابوورییەکانی حیزبەکان

بەپێی لێکۆڵینەوەیەکی ڕۆژنامەی شەرقولئەوسەت، لە ماوەی دوو دەیەی ڕابردوودا، حیزب و گرووپە چەکدارەکان تۆڕێکی فراوانیان بە ناوی "نووسینگە ئابوورییەکان" پێکهێناوە کە وەک خوارزمێکی دارایی کار دەکەن. ئامانجی سەرەکیان پچڕینی پشکێکی گەورە لە داهاتی نەوت و کۆنترۆڵکردنی بازاڕ و ئاراستەی هەڵبژاردنەکانە.

قەبارەی تۆڕەکان

 پسپۆڕان ئاماژە بەوە دەکەن کە نزیکەی 40 تۆڕ و 200 شانە لەناو وەزارەتەکان، شارەوانییەکان و بانکەکاندا هەن کە زیاتر لە هەزار کۆمپانیای ڕووکەشیان دروستکردووە. ئەم سیستمە لە ڕێگەی سێ قۆناغی جیاوازەوە (لە ڕاوکردنی سەرەتاییەوە تاوەکو دەگاتە سپیکردنەوەی ئاڵۆزی پارە) پەرەی سەندووە.

دۆسیەی عەدنان جومەیلی

 لەم دواییانەدا، دۆسیەی بریکاری پێشووی وەزارەتی نەوت (عەدنان جومەیلی) وەک یەکێک لە سەرپەرشتیارانی سەرەکیی قاچاغچییەتی نەوتی پاڵاوگەکانی ناوەڕاست و باکور ئاشکرا بوو، کە ڕەهەندێکی گەورەی گەندەڵی دەرخست.

ڕۆڵی ئێران و دابەشکردنی داهاتەکان

لە پشتی ئەو نووسینگانەوە، ئێران ڕۆڵێکی گەورەی هەیە لە بەدەستهێنانی پشکی نەوت بۆ خۆدزینەوە لە سزاکانی ئەمریکا و پاڵپشتیکردنی کاندیدەکان لە هەڵبژاردنەکاندا. هەروەها، بەشێک لەو داهاتە بۆ پارەدارکردنی بزووتنەوەی حەماس، حووسییەکانی یەمەن و چالاکییەکانی میحوەری مقاوەمە تەرخان دەکرێت، ئەمەش نیشانەی تێکەڵبوونی ئابووریی ناوخۆیی عێراقە بە کێشمەکێشە هەرێمایەتییەکانەوە.

هەڵمەتی یەکلاکەرەوەی حکومەت

لە 28ی حوزەیرانی 2026، حکومەتی عێراق هەڵمەتێکی فراوانی سەربازی و ئەمنی بە ناوی "صوله‌ الفجر" لە بەغدا دەستپێکرد، کە تێیدا تانک و زرێپۆش بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی گەندەڵکاران بەکار هاتن. لەم هەڵمەتەدا زیاتر لە 100 ملیار دینار و بڕێکی زۆر لە دۆلار و زێڕ دەستی بەسەردا گیرا و چەندین بەرپرس دەستگیر کران، هەرچەندە هێشتا لێکۆڵینەوەکان لە قۆناغی تێکشکاندنی چینە لاوەکییەکاندان.