غەزاڵ چۆن شەهید بوو و كێ بەرپرسیار بوو؟

چیرۆکی ئەو ژنە پێشمەرگەیەی درۆنیی ئێران پێکای و بەهۆی کەمتەرخەمیی نەخۆشخانە گیانی لەدەستدا

ناوەندی هەواڵ

غەزاڵ مەولان، كچە پێشمەرگەی رۆژهەڵاتی كوردستان رۆژی سێشەممە بەهۆی هێرشی درۆنیی كۆماری ئیسلامی ئێرانەوە شەهیدبوو، گیانلەدەستدانەكەی كاردانەوەی دروستكرد، دوای ئەوەی هاوڕێكانی وتیان هیچ نەخۆشخانەیەك بۆ چارەسەر وەرینەگرتووە، ئەمەش وایكرد بەرپرسانی حكومی و رێكخراو و ڕای گشتیی بێنەدەنگ، نەخۆشخانەكانیش پاساو بۆ مردنی دەهێننەوە، رۆژنامەنوسێكیش دەڵێت هیچ نەخۆشخانەیەك مافی ئەوەی نییە كەسێك لە سەرەمەرگدا ڕەتبكاتەوە.

رۆژی 14 ی نیسان، كۆماری ئیسلامی ئێران هێرشی كردە سەر كامپی سوورداش لە سنووری سلێمانی، بە هۆی هێرشەكەوە سێ كەس بریندار بوون، یەكێك لەوانە غەزاڵ مەولانیی، تەمەنی 20 ساڵ بوو، بە سەختی بریندار بوو، بە وتەی كۆمەڵەی زەحمەتكێشان، بەهۆی ئەوەی نەخۆشخانە تایبەتەكان وەریان نەگرتووە، شەهید بووە.

 لە دوای شەهیدبوونەكەی، ئەمجەد حسێن پەناهی ئەندامی مەكتەبی سیاسیی كۆمەڵەی زەحمەتكێشان، لە زاری یەكێك لە هاوڕێكانی چیرۆكی گیانلەدەستدانی غەزاڵ مەولانی بڵاوكردەوە.

 غەزال، لە كەمپی سوورداشی سنووری سلێمانی بریندار بوو، كە كەمپی هاوبەشی كۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتكێشانی كوردستانی ئێران و كۆمەڵەی زەحمەتكێشانی كوردستانی ئێرانە.

چیرۆكەكە چییە؟

ئەو هاوڕێیەی غەزاڵ بەمشێوەیە چیرۆكەكەی گێڕایەوە: دوای هێرشی فڕۆكەی بێفڕۆكەوانی كۆماری ئیسلامی بۆ سەر كامپی سوورداش، غەزاڵ برینەكەی زۆر سەخت بوو، بۆیە بە پەلە گواستمانەوە بۆ نەخۆشخانەی شۆڕش، كە لەوێ كارە سەرەتایی و پێویستەكانی بۆ ئەنجام درا.

هاوڕێكەی شەهید غەزاڵ درێژە بە چیرۆكەكە دەدات و دەڵێت: بەڵام كاتێك پێویستی بە خزمەتگوزارییە گرنگەكانی وەك MRI، تیشك و چاودێریی چڕ –(ICU) بوو، نەخۆشخانەكە نەیتوانی ئەو خزمەتگوزارییانە دابین بكات، لە سەرەتا بەڵێنیان دا، بەڵام دواتر بە بیانوی نەبوونی جێگە و كەمیی ئامێرەكان، داواكارییەكەمان ڕەت كرایەوە و وەریان نەگرت.

"پاشان پێشنیاری گواستنەوە بۆ نەخۆشخانەی تایبەت كرا، پەیوەندیمان بە نەخۆشخانەی ئاسیا كرد، بەڵام ئەوانیش ڕەتیان كردەوە، دواتر چووین بۆ نەخۆشخانەی بەخشین، كاتێك زانیان كە كەیسەكە پەیوەندیی بە هێرشی درۆن و بابەتی سیاسییەوە هەیە، وەریان نەگرتین و ڕووداوەكە گەیشتە قۆناغی دەمەقاڵە و هەرا و زەنا."

بەوتەی هاوڕێكەی غەزاڵ، "لەو كاتەدا، پزیشكێك لە نەخۆشخانەی شۆڕش كە لەگەڵمان بوو، لێدانی دڵی بریندارەكەی پشكنی و ڕایگەیاند كە لێدانی دڵی زۆر دابەزیوە، سەرەڕای ئەوەش، بریندارەكەیان لێ وەرنەگرتین و زیاتر لە نیو كاتژمێر لەوێ دواكەوتین".

"دواتر لە ناو ئەمبوڵانسەكەدا زیاتر لە 10 خولەك چاوەڕێ ماینەوە، هەوڵمان دا پەیوەندیی بە نەخۆشخانەی مێرسی بكەین، بەڵام وەڵامیان نەدا، پاشان پەیوەندیمان بە نەخۆشخانەی فارووق كرد، كە دوای كەمێك دواخستن بۆ ڕێكخستنی ناوخۆیان، ڕازی بوون". هاوڕێكەی غەزاڵ وا دەڵێت.

باس لەوەشدەكات، "كاتێك گەیشتین، بە پەلە بریندارەكەمان بردە ژوورەوە، بەڵام دوای ماوەیەكی كەم پزیشك ڕایگەیاند كە دڵی لە لێدان كەوتووە، بریندارەكە بە ئامێری هەناسەدانی دەستكرد لە ژیاندا مابوو، كە ئەمە نیشانەی بارودۆخێكی زۆر مەترسیدار و فریاگوزاریی بوو".

كۆتایی چیرۆكەكەی غەزاڵ بەمشێوەیەیە كە هاوڕێكەی باسی كردووە:"بەپێی هەڵسەنگاندنەكان، لە كاتی گواستنەوە لە نەخۆشخانەی بەخشین بۆ فارووق، لێدانی دڵی بە شێوەیەكی زۆر دابەزیوە، ئەمەش بووە هۆی ئەوەی سەرەڕای هەوڵی زیاتر لە یەك كاتژمێر بۆ ڕزگاركردنی، بە داخەوە گیانی لەدەست بدات".

ڕاستییەكە

بەرپرسانی ئەو نەخۆشخانانەی غەزاڵیان بۆ چارەسەر بردووە، نایشارنەوە هۆكاری چارەسەرنەكردنی ئەو بریندارە ئەوە بووە، كە مۆڵەتی لایەنی ئەمنییان پێنەبووە، بۆیە ئامادە نەبوون چارەسەری بكەن.

دواجار نەخۆشخانەكان بەشێكیان هاتنە قسە 

بەشێك لە نەخۆشخانەكانی سلێمانی كە غەزاڵیان بۆ چارەسەر بردووە و ئامادەنەبوون وەریبگرن، لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا كە سەنتەری میترۆ بۆی ئامادەكردبوون ڕوونكردنەوەیاندا.

لە كۆنگرە رۆژنامەنوسییەكەدا سەرەتا رەحمان غەریب، رێكخەری سەنتەری میترۆ ڕایگەیاند: هەر ئەخلاقێك رێگە بەخۆی بدات نەزیفی ئینسانێك رانەگرێت، بەهۆی ئەوەی لە چ سەنگەرێكە، ئەوە تاوانە، ئەوە شەریكە لە تاوانەكە، ئەوە شەریكی ئێرانبووە، ئەوە شەریكی قاتڵەكەیە، ئەوە شەریكی ئەو كەسەیە قەسفەكەی كردووە.

دواتر رێزان شێخ دلێر، پارێزەر و ئەندامی پەرلەمانی عێراق لە دوو خولی پەرلەمان لە وتەیەكدا رایگەیاند: بە هۆی ئەم شەڕەوە ترسێك لەناو خەڵكدا هەیە ‌و پێویستە لەم كاتی شەڕەدا لایەنە پەیوەندیدارەكان و جێگری سەرۆكی حكومەت بەتایبەتی، هەوڵ بدەن رێوشوێنی پێویست بۆ حاڵەتی جەنگی بۆ نەخۆشخانەكان بە كەرتی تایبەتیشەوە فەراهەم بكەن.

وتیشی: دەبێ نەخۆشخانەكان دەزگای پۆلیسیان تیا بێت تا لەحاڵەتێك پەنابەرێك بە رووداوێكی وا سەردانی دەكات راستەوخۆ پۆلیس ئاگاداری دۆخەكە بێت.

دواتر نوێنەری نەخۆشخانەی ئاسیا لە وتەیەكدا رەتیكردەوە، ئەو كەیسە نە بە تەلەفۆن نە بە هیچ شێوەیەك بۆلای ئەوان چووبێت.

ڕوونكردنەوەی نەخۆشخانەی بەخشین

پاشانیش نوێنەری نەخۆشخانەی بەخشین لە قسەكانیدا وتی:غەزال مەولان، كچە پێشمەرگەكەی كۆمەڵە لە نەخۆشخانەكەمان چارەسەری سەرەتایی بۆ كراوە و بەڕیزەوە مامەڵەی لەگەڵ كراوە.

وتیشی: تەندروستی سلێمانی پابەندی كردووین بەوەی كە نابێت چارەسەری برینداری هیچ كەیسێكی پۆلیس بكەین.

نوێنەرەكەی نەخۆشخانەی بەخشین، ئاماژەی بەوەشدا نەخۆشخانەكەیان بەشی فریاكەوتنی 24 كاتژمێری نیە، تەنها بەشی فریاكەوتنی هەناوی و مێشك و دەماری هەیە. "دوای پەیوەندی لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەكان، بڕیاری وەرگرتنی نەخۆشەكەماندا، بەڵام هاوەڵاكانی نەخۆشەكە بردیانە نەخۆشخانەیەكی دیكە. بەبێ جیاوازی بیركردنەوە و ئایدۆلۆژیا، سەرجەم ڕۆكانی ئەم نیشتیمانە بە ڕۆڵەی خۆمان دەزانین".

"چەند نەخۆشخانەیەك وەریناگرن و بەرگەی برینە قووڵەكەی ناگرێت"

دوای گیانلەدەستدانی غەزاڵ مەولان، ئەمجەد حوسێن پەناهی، بەرپرسی پەیوەندییەكانی كۆمەڵەی زەحمەتكێشانی كوردستان ڕایگەیاند:" دوای ئەوەی غەزال دەبەنە سلێمانی، سەرەتا دەیبەنە نەخۆشخانەی شۆڕش (نەخۆشخانەیەكی تایبەتە بە پێشمەرگە و سەر بە وەزارەتی پێشـمەرگەیە)، لەوێ چارەسەری سەرەتایی بۆ دەكرێت، بەڵام جێ نابێت بۆ داخڵكردن و دەڵێن بیبەنە نەخۆشخانەیەكی تر".

ئەمجەد پەناهی دەڵێت: "هەڵوێستەكەی نەخۆشخانەی شۆڕش سیاسیی نەبووە و پێشتر چەندین برینداریان چارەسەر كردووین، بەڵام شوێنی بریندار لەوێ سنووردارە و نەیانتوانی وەریبگرن."

ئەمجەد بەمشێوەیە بەردەوام دەبێت وباسی چیرۆكی شەهیدبوونی غەزاڵ دەكات: "دواتر غەزالی بریندار برایە نەخۆشخانەی ئاسیا (نەخۆشخانەیەكی كەرتی تایبەتە لە سلێمانی)، بەڵام قبووڵیان نەكرد و رەتیانكردەوە وەریبگرن، دواتر بردیانە نەخۆشخانەی بەخشین (ئەویش نەخۆشخانەیەكی كەرتی تایبەتە) ئەوانیش ئامادە نەبوون چارەسەری بكەن و دوای زیاتر لە 20 خولەك راگرتن، پێیان وتین بیبەینە نەخۆشخانەی فارووق (ئەمیش نەخۆشخانەیەكی كەرتی تایبەتە). دوای چەند خولەكێك لە گەیاندنی غەزال بە نەخۆشخانەی فارووق، بەرگەی سەختیی برینەكەی ناگرێت و هەر لەوێ گیان لەدەست دەدات".

رێنماییەكەی وەزارەتی تەندروستی چی دەڵێت؟

بڕیارەكەی وەزارەتی تەندروستی كە نەخۆشخانەی بەخشین كردوویەتیە پاساو بۆ پێنەدانی چارەسەر بە غەزاڵ مەولان، بەپێی یاسای ژمارە 4 ی ساڵی 2020ە، زۆر بە ڕوونی دەڵێت ئەو بریندارانەی دۆسیەی پۆلیسیان هەیە نابێت بەبێ مۆڵەت چارەسەر بكرێن. هەرچەندە ئەم بڕیارە بۆ ئەو كەسانەیە كە دۆسیەی یاساییان بۆ كراوەتەوە و تۆمەتێكیان ئاڕاستە كراوە، لەكاتێكدا غەزاڵ هیچ دۆسیەیەكی یاسایی لە هەرێمی كوردستان نەبووە.

بەپێی یاسای ئەرك و مافەكانی نەخۆش، ژمارە 4 ی ساڵی 2020، وەرگرتنی چارەسەر مافێكی بنەڕەتیی و بێ مەرجە، هەر ئەم دەقەش پاساوی نەخۆشخانەكانی بەخشین و ئاسیا و ئەوانی تریش ڕەتدەكاتەوە. بەپێی یاساش هەر كەمتەرخەمییەك لە پاراستنی ژیانی نەخۆش ستافی نەخۆشخانەكە ڕوبەڕووی لێپرسینەوەی توندی یاسایی دەكاتەوە.

شەهیدبوونی غەزاڵ مەولان

غەزاڵ مەولان چەپەراباد، كچە پێشمەرگەی كۆمەڵەی زەحمەتكێشانی كوردستان بوو، ئەمڕۆ تەرمەكەی لە سلێمانی بەخاكسپێردرا، بەڵام هێشتا چیرۆكەكەی تەواو نەبووە.

رۆنامەنوس، ئاڵا هۆشیار لەبارەی رێوڕەسمی شۆردن و پاشان ناشتنی غەزاڵ نوسیویەتی: لەدوای چاوەڕوانییەكی زۆر لەبەردەم پزیشكی دادی سلێمانی بڕیاردرا تەرمی شەهید غەزاڵ بشۆین و دواتر بینێژین، بەڵام سەرەڕای ئەوەی لەگەڵ چەند مزگەوتێك قسەكرا، هەموو مزگەوتەكان بەبیانووی ئەوەی ژن لە مزگەوت ناشۆردرێت ئامادەنەبوون تەرمەكەی بۆ شۆردن وەربگرن.

ئەو رۆژنامەنوسە دەشڵێت:  لەوكاتەی بەدوای شوێنێكدا دەگەڕاین، پیاوێك لە ڕەگەزی كورد بێ ترس و دوودڵی دەرگای لەسەر تەرمی شەهید غەزاڵ كردەوە و لەماڵی ئەو مێرخاسەی كورد "سەردار عەبدوڵا" شۆردمان.

غەزاڵ چۆن شەهید بوو؟

ئاڵا هۆشیار زانیاریی زیاتر لەبارەی شەهیدبوونی غەزاڵ باس دەكات و دەڵێت: بەهۆی ئەوەی كامپی سورداش مەترسی هێرشی لەسەربووە، زۆر كەم بەكارهێنراوە، ماڵەكەی غەزاڵیش لەناو كامپەكە بووە، بۆ حەمام كردن چووەتەوە كەمپەكە، لەكاتی خۆشۆردندا هاوسەرەكەی چووە و داوای لێكردووە بێتە دەرەوە، بەڵام بەهۆی ئەوەی شەرمی كردووە نەهاتووەتە دەرەوە، درۆنەكەش رێك لەو شوێنەی داوەو غەزاڵ شەهید بووە، بەبێ ئەوەی هاوسەرەكەی بریندار ببێت.

هەرچەندە بەرپرسانی وەزارەتی تەندروستی هیچ روونكردنەوەیەكی ڕەسمییان لەوبارەیەوە نەداوە، بەڵام بەڕێوەبەری تەندروستی سلێمانی لەسەرەتای بڵاوبوونەوەی هەواڵی مردنی غەزاڵ وتی "نەهێنراوەتە هیچ نەخۆشخانەیەكی سەر بە وەزارەتی تەندروستی". بەڵام بەپێی یاسا و پێوەرێكی مرۆیی گیانی مرۆڤ لە پێش هەموو یاسا و ڕێنماییەكەوەیە و لەكاتی مەترسیدا پێویستە ئەو كەسەی پێویستی بە چارەسەر هەیە، بەر لە هەموو شتێك ئەو كەسە لە مردن ڕزگار بكرێت و چارەسەری خێرای بۆ بكرێت، ئینجا ڕێكارە یاسایی و تایبەتییەكانی بۆ بكرێت.