لەدوای دروستبوونی دەوڵەتی عێراقەوە؛ بۆ یەكەمجار توركمانێك بوو بە پارێزگاری كەركوك

پارێزگارە تورکمانەکەی کەرکوک: حەسرەتی 100 ساڵەمان كۆتایی هات

ناوەندی هەواڵ

لە كۆتاییدا محەمەد سەمعان كە سەرۆكی بەرەی توركمانی عێراق بوو، وەك پارێزگاری كەركوك و بە دەنگدان بوو بە پارێزگاری شارەكە، ئەمەش یەكەمجارە لەدوای دروستبوونی دەوڵەتی عێراقەوە توركمانێك ببێتە پارێزگاری ئەو شارە.

محەممەد سەمعان لە بەرەی توركمانی بە دەنگی 12 ئەندامی ئەنجوومەن لە كۆی 14 ئەندام كە بەشداری كۆبوونەوەی ئەنجوومەنیان كردبوو، وەك پارێزگاری نوێی كەركووك هەڵبژێردرا.

لەدوای رووداوەكانی 16 ی ئۆكتۆبەری 2017 كورد لە كەركوك دەسەڵاتی سیاسی و سەربازیی لەدەستدا، لە هەڵبژاردنی ئەم خولەی پەرلەمانی عێراقیش كە كورد تێیدا یەك دەنگ نەبوو، بەڵام سەرەڕای ئەوەش پۆستی پارێزگاری بەدەستەوە مابوو، هەرچەندە پارتی و یەكێتی لەوەشدا دژایەتی یەكتریان دەكرد، كاندیدێكی توركمان و عەرەبیان لە كاندیدی یەكتر پێ باشتر بوو، سەرئەنجام كورد ئەو پۆستە گرنگەی كەركوكی لەدەستدا و دیار نییە كەی دەتوانێت پارێزگارێكی كورد بۆ شارەكە دابنێت.

محەمەد سەمعان كێیە؟

محەمەد سەمعان، پارێزگاری نوێی كەركوك لە 1982 لە كەركوك لە دایكبووە، لە ساڵی2004 زمان و ئەدەبی توركی لە ئەنقەرە تەواوكردووە، لە 2010 - 2019 سەرۆكی رێكخراوێكی سەربە بەرەی توركمانی بووە، لە2019 بووە بە وتەبێژی بەرەی توركمانی،2022 بە ئەندامی مەكتەبی سیاسیی بەرەی توركمانی هەڵبژێردراوە، لە 13ـی نیسانی 2025 وەك سەرۆكی بەرەی توركمانی هەڵبژێردرا، شەوی 16 ی نیسانی 2026 یش بە پارێزگاری كەركوك هەڵبژێردرا.

"حەسرەتی 100 ساڵەمان كۆتایی هات"

توركیا و توركمانەكان لەدوای دروستبوونی دەوڵەتی عێراقەوە، هەمیشە خەونیان ئەوەبووە ببنە دەسەڵاتی یەكەمی كەركوك، نەشیان شاردووەتەوە ئەو شارە بەهی خۆیان دەزانن، لەكاتێكدا یەكێتی و پارتی و دەسەڵاتدارانی كورد بە قودس و دڵی كوردستان ناوی دەبەن.
محەمەد سەمعان لە یەكەم لێدوانی دوای دەستبەكاربوونی وەك پارێزگاری كەركوك ڕایگەیاند:"هیچ بڕیارێك لە كەركوك بەبێ راوێژ لەگەڵ جێگر و یاریدەدەرەكان دەرناكرێت، دەمەوێت خەڵك دڵنیا بن تەنها كار بۆ یەك نەتەوە و لایەن ناكەین".
سەرۆكی بەرەی توركمانی كە ئێستا پارێزگاری كەركوكیشە، وتی:"حەسرەتی 100 ساڵەمان كۆتایی پێهێنا و ئێستا توركمانێك پارێزگاری كەركوكە".

یەكێتی نیشتمانی كوردستان نەیشاردووەتەوە ئاڵوگۆڕی پۆستی پارێزگاری كەركوكی بەپێی رێككەوتن كردووە، رێبوار تەها كە تا بەرواری 15 ی نیسان پارێزگاری كەركوك بوو لەسەر پشكی ئەو حزبە و ژمارەیەكی بەرچاو دەنگی هێنا، ئێستا كاندیدە بۆ جێگری پارێزگاری كەركوك.

رێككەوتنەكەی هۆتێل رەشید

لە ڕۆژی 10 ئابی 2024 لە هۆتێل ڕەشید لە بەغدا، لە كۆبوونەوەیەكدا بە بێ بەشداری فراكسیۆنی پارتی  و بەشێك لە عەرەب و توركمانەكان لە ئەنجومەنی پارێزگای كەركوك، بڕیاردرا پۆستی پارێزگاری كەركوك لەبەرامەبەر بەخشینی ژمارەیەك پۆستی شارەكە بدرێت بە ڕێبوار تەها لە فراكسیۆنی یەكێتی، ڕێككەوتنەكە واژۆكرا، بەپێی ڕێككەوتنەكە دوای دوو ساڵ پۆستی پارێزگاری كەركووك لەنێوان لایەنە بەشدارەكان ئاڵوگۆڕ بكرێت.

لە 16 كورسیی ئەنجوومەنی پارێزگای كەركووك، یەكێتی 5 كورسی و پارتی بە 2 كورسی هەیە، هەرچی كورسیی كریستیانەكانیشە بە نزیك و پاڵپشتی لە كورد دادەنرێت، عەرەب 6 كورسی و توركمانیش 2 كورسییەكەی دیكەی هەیە. كۆبوونەوەی ئەنجوومەن پێویستی بە پەنجا كۆ یەكی ئەندامان هەیە، واتە 9 ئەندام.

پارتی: دژی ئەو سەفەقاتانە بووین

مەسعود بارزانی، سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان، لەمیان پێشوازیكردن لە كونسوڵی گشتیی روسیا لە هەولێر ڕایگەیاند: ئێمە پێمانوایە كەركووك دەبێ ببێتە شارێك كە نموونەی پێكەوەژیان و برایەتیی پێكهاتەكان بێت و پارتی هەمیشە لەگەڵ مافی هەموو پێكهاتەكان بووە و زۆرجار لەپێناو پێكهاتەكان و خەڵكی تر لە مافی خۆی خۆش بووە و قوربانی بە دەستكەوتەكانی داوە. 

وتیشی: بە هیچ شێوەیەك لەگەڵ ئەوەدا نین كە لەڕێگەی درێژەپێدان بە سەفەقاتی گوماناویی فندەق ڕەشید یاری بە ئیرادەی دەنگدەرانی كەركووك و چارەنووسی كەركووكییەكان بكرێت.

پێشتریش، مەحمود محەمەد، وتەبێژی پارتی لەبارەی پۆستی پارێزگاری كەركووك دەڵێت، دژی ئەو سەفەقاتانە بووین كەبەدەر لە نیازپاكی لە هۆتێل ڕەشید بەسەر كەركووكدا سەپێندران. دەشڵێت، "لەگەڵ ئەو بڕیار و ڕاسپاردانە دا دەبین كە بە هاوبەشی هەموو لایەنە سیاسییەكان و نوێنەرانی پێكهاتەكانەوە بدرێن".

"لای یەكێتی ئاڵوگۆڕی پۆست پڕۆسەیەكی دیموكراسییە نەك كەرەستەیەك بۆ چەواشەو تەخوین"

رۆژی 16ی 4ی 2026، كاروان گەزنەیی، وتەبێژی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان، لەكۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند: سەرباری دژایەتی و نەبوونی بودجە، رێبوار تەها توانی خزمەتێكی باش بە كەركوك و كەركوكییەكان بكات.  

وتیشی: ئاڵوگۆڕی پۆستی پارێزگاری كەركوك دەكرێت و ئەم هەنگاوەی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لەسەربنەمای سایەستی حەكیمانەی سەرۆك مام جەلال-ە، كە سیاسەتی چەپكە گوڵەكەیە، سیاسەتی پێكەوە ژیانە، كە جەنابی سەرۆك مام جەلال لە كەركوك پێشنیاری كرد، بە پڕۆژەیەك بۆ دابەشكردنی مافی پێكهاتەكان، 33 بە 33 بە 33، ئەمڕۆش ئێمە ئەم سیاسەت و ئەم رێبازەی سەرۆك مام جەلال بە حەكیمی سەرۆك بافڵ جەلال تاڵەبانی جێبەجێ دەكەین.

وتەبێژی یەكێتی ئەوەشی خستەڕوو: ئاڵوگۆڕكردنی پۆستی پارێزگاری كەركوك هیچ پەیوەندییەكی دوور و نزیكی بە پۆستی سەرۆك كۆماری عێراقەوە نییە، وەكو هەندێك لایەن ئاماژەی بۆ دەكەن، بەڵكو لەسەر بنەمای رێككەوتنێكە كە بەر لە دوو ساڵ ئەم رێككەوتنە كراوە، ئێمەش حزبێكی راستگۆین، سیاسەت لای ئێمە بریتییە لە راستگۆیی و پابەندین بەو رێككەوتنەی كە كردوومانە، ئەمەش دەرخەری سەرڕاستی و سیاسەتی حەكیمانەی سەرۆك بافڵ و یەكێتیی نیشتمانیی كوردستانە.

كاروان گەزنەیی جەختیكردەوە، كە لای یەكێتی ئاڵوگۆڕی پۆست پڕۆسەیەكی دیموكراسییە و رایگەیاند: پێمان وانییە پۆست میراتی سیاسی بێت بۆ هیچ كەس و لایەنێك و پێمان وایە بۆ چەسپاندنی پڕۆسەكانی دیموكراسی دەبێت پابەند و راستگۆبین لەگەڵ هاووڵاتییان و هاوپەیمانەكانمان، تا بتوانین بەسەر راستی پەیامەكانی خۆمانیان پێ بگەیەنین.

" دەبینم دەبیستم هەندێك لایەن تەنگاتاو بوون و شڵەژاون بۆ پۆستی ئاڵوگۆڕی پۆستی پارێزگاری كەركوك، من لە خەڵكی كوردستان دەپرسم، ئەو لایەنانە ئەگەر خەمی پۆستی پارێزگاری كەركوكیان بوو، بۆچی نەهاتن لەگەڵمان دەنگ بدەن بە رێبوار تەها بۆ ئەوەی ببێت بە پارێزگاری كەركوك، ئەگەر ئەمان لەگەڵمان بهاتنایە، ئێمە ئەمڕۆ رێكەوتن و ئاڵوگۆڕی پۆستی پارێزگارمان لەگەڵ ئەوان دەكرد، نەك لەگەڵ لایەنی دیكە بیكەین، بۆیە بە شانازییەوە ئەمڕۆ رێكەوتنەكە جێبەجێ دەكەین، ئەگەر ئەم لایەنانە خەمی رێبوار تەهایانە بۆچی پیرۆزباییان لێ نەكرد و بۆچی رێگریان لێكرد بۆ هەولێر و بۆچی سكاڵایان لە دادگاكان لەسەر تۆمار كرد، من ئەم پرسیارانە لە خەڵكی كوردستان دەكەم و هیوادارم خەڵكی كوردستان وەڵامی ئەم پرسیارانە بداتەوە، بۆ ئەوەی باش و جاش دیاربێت و كێ راستگۆیە لەگەڵ میلەتەكەی و كێش سیاسەتی چەواشەكاری دەكات." كاروان گەزنەیی وای وت.

وتەبێژی یەكێتی وتیشی: بابەس بێت سیاسەتی تەخوین كردن و بابەس بێت ئەو سیاسەتەی كە لەگەڵم نەبیت واتا دوژمنی منیت، بابەس بێت سیاسەتی چەواشەكردنی میللەتەكەمان و میللەتی ئێمە میللەتێكی راستگۆیە و سەربەرزە و میللەتێكی خاوەنی مافە و شایستەی خزمەتكردنە، بۆیە ئێمە بە سەر راستانە و راستگۆیانە لەبەردەمی میللەتەكەمان بە سەربەرزی لەبەردەم خودای گەورە راستییەكان بە كۆمەڵانی خەڵكی كوردستان دەڵێین.

زانیارییەكانی پشت پەردە

هەرچەندە پارتی دەیەوێت وا نیشانی بدات كە ئەو ئاڵوگۆڕە لە زیانی كوردەهەرچەندە پارتی دەیەوێت وا نیشانی بدات كە ئەو ئاڵوگۆڕە لە زیانی كوردە و یەكێتی لەبەرامبەر پۆستی سەرۆك كۆمار ئەو پۆستە رادەست دەكاتەوە، بەڵام بەپێی زانیاریەكان هەریەك لە پارتی و یەكێتیش بەشداربون لەو رێككەوتنەی بۆ ئاڵوگۆڕی پۆستەكان لە كەركوك ئەنجامدراون، توركیا و هێزە سوننەكان و پارتیش فشار یان كردووە ئەو پۆستە بۆ توركمانەكان بێت.