تەڤگەری ئازادی مەرجەکانی بۆ "یاسای چوارچێوە" ڕادەگەیەنێت؛ ئازادیی ئۆجالان و کۆتاییهێنان بە زمانی سەپاندن

ئازادیی ئۆجالان و گەرەنتیی سیاسی؛ وەڵامی تەڤگەری ئازادی بۆ پڕۆژەی چەکداماڵین لە پەرلەمانی تورکیا

تەڤگەری ئازادی (پەکەکە) بە توندی و بە هۆشیارییەوە وەڵامی پڕۆژەیاسای «بەهێزکردنی پاڵپشتیی نیشتمانی و یەکگرتوویی کۆمەڵایەتی» (یاسای چوارچێوە)ی داوەتەوە کە بەرەو پەرلەمانی تورکیا دەچێت. تەڤگەرەکە ڕایدەگەیەنێت کە ئەم یاسایە بە بێ ئازادیی جەستەیی و ڕۆڵی ڕاستەوخۆی عەبدوڵڵا ئۆجالان، بەهۆی بەکارنەهێنانی ناوی "کورد" و بەردەوامیی زمانی سەپاندن، جێبەجێ ناکرێت و ناتوانێت ئاشتی و دیموکراتیزەبوون بهێنێتە ئاراوە. ئەم هەڵوێستەی تەڤگەری ئازادی لە کاتێکدایە کە پڕۆژەیاساکە بە پشتگیریی ٣٦٠ پەرلەمانتاری چوار پارتی سەرەکی ئامادەکراوە بۆ گواستنەوەی پرسی کورد لە چوارچێوەی سەربازییەوە بۆ کایەی سیاسی.

وەڵام و مەرجە سەرەکییەکانی تەڤگەری ئازادی

بەڕێوەبەریی تەڤگەری ئازادی لە بەیاننامەیەکی فەرمیدا جەختی لەسەر چەند تێبینی و مەرجێکی بنەڕەتی کردۆتەوە کە بڕبڕەی پشتی سەرکەوتنی هەر پرۆسەیەکن.

ئازادیی ڕێبەر ئۆجالان؛ مەرجی سەرەکی و بڕبڕەی پشتی پرۆسەکە

تەڤگەری ئازادی دووپاتی دەکاتەوە کە هەر هەنگاوێک بەپێی ئەم یاسایە بنرێت، تەنیا بە مەرجەکانی ژیان و کارکردنی ئازادانەی عەبدوڵڵا ئۆجالان (ڕێبەر ئاپۆ) جێبەجێ دەبێت.

ئاماژەیان بەوە کردووە کە تەنانەت دەولەت باخچەلی و بەرپرسانی دەوڵەتیش باسیان لە "مافی هیوا" و ڕۆڵی ئۆجالان وەک هەماهەنگیکاری پرۆسەی ئاشتی کردووە، بەڵام لە یاسای چوارچێوەدا ئەم ڕۆڵە شێوێندراوە و تەنیا بە ناڕوونی باسی «دەستەیەک لەژێر سەرۆکایەتیی جێگری سەرۆک کۆمار» کراوە. بەبێ سەرپەرشتیی ئۆجالان، زۆربەی خاڵەکانی یاساکە پەکیان دەکەوێت.

پەراوێزخستنی ناسنامەی کورد و ڕاپۆرتی کۆمیسیۆن

نەبردنی ناوی کورد: یاساکە بەبێ بەکارهێنانی چەمکی "کورد" ئاماژەی بە دەستبەرداربوون لە چەک کردووە، ئەمەش نیشانەی ئەوەیە پرسەکە بە شێوازێکی گشتگیر و ڕاستەقینە هەڵسەنگاندنی بۆ نەکراوە.

سڕینەوەی پێشنیارەکان: ئەو پێشنیارانەی پێشتر لە ڕاپۆرتی کۆمیسیۆنی پەرلەماندا بۆ چارەسەری پرسی کورد و دیموکراتیزەبوون کرابوون، لەم ڕاپۆرتە کۆتاییەدا شوێنیان نەکراوەتەوە.

ڕەتکردنەوەی زمانی سەپاندن

تەڤگەری ئازادی جەخت دەکاتەوە کە چەمک و زمانی بەکارهاتوو لە یاساکەدا، زمانی ئاشتی نییە بەڵکو زمانی سەپاندنی یەکلایەنەیە، هەربۆیە نە گەلی کورد و نە تەڤگەرەکە ناتوانن قبووڵی بکلەن.

نەبوونی گەرەنتی بۆ گەڕانەوەی گەریلا و سیاسەتمەداران

داواکردن لە گەریلا بۆ چەکدانان بێهودەیە ئەگەر بگەڕێنەوە تورکیا و لەسەر ئازادیی فکری و چالاکی ڕێکخستن تاوانبار و دەستگیر بكرێن.

بەبێ زامنی دیموکراتیک، نە گەریلا لە شاخ دێتە خوارەوە و نە سیاسەتمەدارانی تاراوگەنشین دەتوانن بگەڕێنەوە.

ناوەرۆک و خاڵە یاساییەکانی پڕۆژەیاسای چوارچێوە

پڕۆژەیاساکە لە ١٢ ماددە پێکهاتووە و بە هاوکاریی دەگمەنی حزبی (دەم پارتی، ئاکەپە، جەهەپە، و مەهەپە) ئامادەکراوە. خاڵە دیارەکانی بریتین لە:

مەرجەعی بڕیار: ئەنجوومەنی ئاسایشی نیشتمانی دەبێتە مەرجەعی باڵا بۆ سەرپەرشتیکردنی پرۆسەکە و پشتڕاستکردنەوەی چەکداماڵین.

ماوەی داواکاری: داواکاران دەبێت لە ماوەی ٦ مانگدا دوای بڵاوبوونەوەی یاساکە داواکاری فەرمی پێشکەش بکەن.

چارەنوسی یاسایی و سزادان: بۆ ئەو کەسانەی تێوەنەگلاون لە تاوانی "کوشتنی بەئەنقەست"، ڕێکاری بەلاوەنان یان دواخستنی سزا و دادگاییکردنیان بۆ ماوەی ٥ تا ١٠ ساڵ بۆ دەگیرێتەبەر.

کاری پەرلەمانی: پڕۆژەکە لە لیژنەی دادوەری پەسند کراوە و وەک "یاسای بنەڕەتی" بەپێی مادەی ٩١ی پەیڕەوی ناوخۆ مامەڵەی لەگەڵدا دەکرێت.

دیدگای کەسایەتی و لایەنەکان:

پەرلەمانتارانی دەم پارتی (ئایشەگوڵ دۆغان، زولکوف ئوچار، ئۆنور دوشونمەز، نەورۆز ئویسال، مێرال دانش بێشتاش): یاساکە بە دەرفەت و هەنگاوێکی مێژوویی دەزانن، بەڵام داوای ڕوونکردنەوەی ناڕوونییەکان، هەموارکردنی هەلومەرجی ئۆجالان، دەستکاریکردنی چەمکی تاوانی تێرۆر و ئازادکردنی زیندانیانی نەخۆش دەکەن.

شیکەرەوان (عادل عوسمان، عەزیز تونچ): جەخت دەکەنەوە کە یاساکە بەبێ دانپێدانانی ناسنامەی نەتەوەیی کورد و ئازادکردنی جەستەیی ئۆجالان ("مافی هیوا") تەواو نابێت، بەڵام دەستپێکێکی گرنگە بۆ خەباتی مەدەنی.

ئیدریس شاهین (لیژنەی داد): پەرلەمان بە تاsingle ناونیشانی فەرمی دەزانێت، بەڵام پێی وایە دەسەڵات هێشتا هەنگاوی دڵنیاکەرەوەی نەناوە.

ئەنجام

سەرڕای ئەوەی پڕۆژەیاساکە وەک دەرفەتێک بۆ گواستنەوە لە خەباتی چەکدارییەوە بەرەو سیاسەت سەیر دەکرێت، بەڵام سەرکەوتنی کۆتایی ڕاستەوخۆ بەستراوەتەوە بە وەڵامدانەوەی داواکارییەکانی تەڤگەری ئازادی؛ بەتایبەت ڕەخساندنی هەلومەرجی ئازاد بۆ عەبدوڵڵا ئۆجالان، دانپێدانانی ناسنامەی گەلی کورد، و ڕەخساندنی زەمینەی راستەقینە بۆ سیاسەتی دیموکراتیک. بڕیارە رۆژی دووشەممە ١٠ی ئاب پەرلەمانی تورکیا کۆببێتەوە بۆ تاوتوێکردنی ئەم بابەتە.