سی پی جەی: نیگەرانین لەبڕیارەکەی دادگای دهۆک دەبێت ڕۆژنامەنووس سلێمان ئەحمەد ئازادبکرێت

ناوەندی هەواڵ

لیژنەی پاراستنی ڕۆژنامەنووسان داوا لە دەسەڵاتدارانی هەرێم دەکات، ڕۆژنامەنووس "سلێمان ئەحمەد" ئازاد بکەن، دوای ئەوەی ڕۆژی دووشەممە29 ی تەمموزی 2024،دادگای تاوانەکانی دهۆک سزای سێ ساڵ زیندانی بەسەردا سەپاند.

یەگانە ڕەزاییان، ڕێکخەری کاتی پرۆگرامی "سی پی جەی CPJ "ڕایگەیاندووە،  سی پی جەی لە سزادانی ڕۆژنامەنووس "سلێمان ئەحمەد" کە ماوەی نۆ مانگە لەلایەن ئاسایشی پارتی لەدهۆک دەستبەسەرە، نیگەرانە لەبەر ئەوەی ئەوهەنگاوە گۆشەگیریکردنی ڕۆژنامەنووسانە لەسەر کارەکانیان.

بەپێی وتەی یەکێک لە پارێزەرانی "سلێمان ئەحمەد" کە لەگەڵ سی پی جەی قسەی کردووە، دەسەڵاتدارانی پارتی لەدادگای دهۆک  بەناوی پارتی کرێکارانی کوردستانەوە تۆمەتی سیخوڕیکردنیان داوەتە پاڵ ئەو ڕۆژنامەنووسە لەکاتێکدا  تۆمەتەکان هیچ پەیوەندییەکی بەو ڕۆژنامەنووسەوە نییەو پارێزەرانی ڕۆژنامەنووسەکە بە سی پی جەییان ڕاگەیاندووە، ئەو ڕۆژنامەنووسە سەرجەم تۆمەتەکانی ڕەتکردووەتەوە و لەنزیکترین کاتدا تانە لەسزاکە دەدات.

لوقمان ئەحمەد، ئەندامی تیمی پارێزەرانی ڕۆژنامەنووس "سلێمان ئەحمەد" بە سی پی جەی وتووە، لەژێر فشاری نەتەوە یەکگرتووەکان کونسوڵخانە بیانییەکان پارێزەرەکانی دوسییەکە تەنها ڕێگەیان پێدراوە ئامادەی دادگاییکردنەکە بن بەڵام بڕیاری دادگاو تۆمەتەکان "تەنها ئامرازێک بوون بۆ تۆڵەسەندنەوە لە ڕۆژنامەنووسەکە" دەشڵێت،  دادگای دهۆک هیچ بەڵگەیەکی نییە بۆ سزادانەکەو بڕیارەکە"زۆر نادادپەروەرانە" بووە.

بەپێی ڕاگەیەندراوەکە سی پی جەی پەیوەندی کردووە بە "زێرەڤان بەروشکی" بەڕێوەبەری ئاسایشی دهۆک بۆ وەرگرتنی لێدوان و زانیاری لەسەر ڕۆژنامەنووس" سلێمان ئەحمەد) بەڵام ئاسایشی دهۆک وەڵامیان نەداوەتەوە.

پارێزه‌ر بەشدار حەسەن، ئه‌ندامی تیمی پارێزه‌رانی سلێمان ئەحمەد بەدەزگای میدیایی"ئیرادە"ی ڕاگەیاند، هیچ مامەڵەیەک وەک ڕۆژنامەنووس لەگەڵ "سلێمان ئەحمەد" نەکرا بەڵکو بەپێی ماددەی (1) لە یاسای ژمارە 21ی ساڵی 2003ی پەرلەمانی کوردستان تۆمەتبارە (كه‌ تایبه‌ته‌ به‌ تێكدانی ئاسایشی گشتی وڵات) و زیاتر لە حەوت مانگە بە بڕیاری دادوەر ڕاگیراوەو ئەو مادەیەشی پێی سزادرا هەمان ئەو تۆمەتەیە کە ڕۆژنامەنووسان و چالاکوانانى بادینانی پێ سزا درا.

وتیشی، بڕیارەکەی دادگا بڕیارێکی ناتەندروستبوو لەبەر ئەوەی هیچ بەڵگەیەک لەبەردەستی دادگا نەبوو لەسەر "سلێمان ئەحمەد" دەربارەی ئەو تۆمەتانەی ئاراستەی کرابوون.
باسی لەوەشکرد، وەک تیمی پارێزەرانی کەیسەکە بەزووترین کات داوای تەمیزی سزاکە دەکەن و هەموو ئەگەرەکان بۆ ئەوەیە دوای تەمیزکردنەوەو پێداچوونەوە "سلێمان ئەحمەد" ئازادبکرێت لەبەر ئەوەی هیچ شتێکی لەسەر نەسەلمێنراوە.

بە وتەی بەشدارحەسەن، سەرۆکی دادگای دهۆک ڕێگری کردووە لەوەی تیمی یۆنامی بەشداری بەڕێوەچوونی دادگایکردنەکە بکەن ئەوەش سەرۆکی یۆنامی نیگەران کردووەو ڕاپۆرتیان ئامادە کردووە بۆ سەروخۆیان.

ئاماژەی بەوەشکرد، سەرەراى نکۆڵینکردن لەو تۆمەتانەی ئاراستەى کراوە، دادگا بە تۆمەتى سیخوریى  سزاى سلێمان ئەحمەدى داوە لەکاتێکدا دادگا هیچ بەڵگەیەیەکی سەلمێنەری لەبەردەستدا نەبووە.

سەنتەری میترۆ بۆ داكۆكیکردن  لە مافی ڕۆژنامەنووسان ڕایگەیاند، ، بڕیارەكەی دادگای دهۆك بەرامبەر بە ڕۆژنامەنووس "سلێمان ئەحمەد" مەرجەكانی دادگاییكردنێكی دادپەروەرانەی تێدا ئامادەنەبووە و داوای هەڵوەشانەوەی بڕیارەكەش دەكات.

لەڕاگەیەندراوەکەی سەنتەری میترۆهاتووە، لە ساتی دەستگیركردنی "سلێمان ئەحمەد" لە بەرواری 25ی تشرینی یەكەمی 2023وە، میترۆ چەندین جار، لێدوان و داواكاری ڕووبەڕووی ئاراستەی دەسەڵاتی دادوەری كردوە كە كەیسی دادگاییكردنەكە بە یاسای ژمارە 35ی ساڵی 2007، یاسای رۆژنامەگەری بێت، ڕێگەبدرێت بە خێزان و پارێزەرەكەی بیبینن، لە كەشێكی دادپەروەرانەدا پرۆسەی دادگاییكردنەكە بەڕێوەبچێت.

داواشدەكات دادگاكان وەك فاكتەرێكی فشار و تۆڵەسەندنەوە لە دژی ڕۆژنامەنووسان و ئازادیخوازان بەكارنەهێنرێت، پێویستە لە كەیسەكانی بڵاوكردنەوە و ئازادیی رادەربڕین زەمینەسازی برەخسێنرێت بۆ فەراهەمكردنی پرۆسەیەكی دادگایكردنی دادپەروەرانە.

سەنتەری میترۆ دەشڵێت، بە پێویستیشی دەزانێت لە كەیسەكانی بڵاوكردنەوەدا كار بە یاسای ژمارە 35ی ساڵی 2007 یاسای ڕۆژنامەگەری بكرێت، نابێت لەژێر هیچ پاسا و بیانویەكدا پەنا بۆ یاساكانی دیكە ببردرێت.

سەنتەری میترۆ دووپاتیشیدەكاتەوە، لە كەیسەكەی "سلێمان ئەحمەد" دا، نەتوانراوە مافەكانی وەك تۆمەتبارێك بۆ فەراهەمبكرێت، هەر لە شێوازی دەستگیركردنەكەی و نكۆڵیكردن لە دەستگیركردنی بۆ ماوەیەك، پاشان دوای 211 رۆژ ڕێگەدراوە كە خێزانەكەی و پارێزەرەكەی بیبینێت، هەموو ئەمانە گومانەكان گەورەتردەكەن لەسەر ڕاست و دروستیی ئەو تۆمەتانەی ئاراستەی كراون.

ڕەحمان غەریب، ڕێکخەری سەنتەری میترۆ بۆداکۆکی لەمافی ڕۆژنامەنووسان بەدەزگای میدیایی"ئیرادە"ی وت، سەرەتای دەستگیکردنی ڕۆژنامەنووس "سلێمان ئەحمەد" تا دادگایکردنەکەی نایاسایی بوو.

دەشڵێت، هەر لەسەرەتاوە پێمان وابووە هەم دەستگیرکردنی ئەو ڕۆژنامەنووسە هەم ئەو تۆمەتانەی بۆی هەڵبەستراوە ناڕاست و ناحەقی بووە.
وتیشی، شێوازی لێکۆڵینەوەو شێوازی ڕفاندن و شاردەنەوەی بۆ ماوەی چەند مانگێک و ڕێگەنەدان بەوەی پارێزەرو کەس وکاری ببینێت پێچەوانەی یاسا و دژە یاسابوون و هەنگاوێکی ناشرین بوو لەبەرچاوی ڕێکخراوە نێودەڵییەکان بۆ هەرێمی کردستان.

"سلێمان ئەحمەد"، ڕۆژنامەنووس و هەواڵسازی بەشی عەرەبی  (ڕۆژنیوز) دوای ئەوەی بۆ بەشداری کردن لە پرسەی باوکی گەڕایەوە ڕۆژئاوای کوردستان، لە کاتی گەڕانەوەیدا بۆ باشووری کوردستان ، لە 25 تشرینی یەکەم، لە دەروازەی فیشخابوور لە لایەن ئاسایشی پارتییەوە ڕفێندرا و ماوەی 279 ڕۆژە لەزیندان بوولەکاتیکدا دوای 211 ڕۆژ چارەنووسی ئاشکرابوو، دواى ئەوەى 22ی مانگى ئایارى ئەمساڵ، پارێزەرانی توانیان چاویان پێیبکەوێت و بریکارنامەی بۆ واژۆ بکەن، بۆ ئازادکردنی کار لە کەیسەکەیدا بکەن.

دۆخی ڕۆژنامەنووسان و ئازادی ڕادەربڕین لە هەرێمی کوردستان  لەوپەڕی خراپیدایە و چەندین کەیسی هاوشێوەی کەیسەکەی "سلێمان ئەحمەد"  لە هەرێم هەن، بەجۆرێک، لە ڕابردوودا چەندین جار ڕۆژنامەنووسان دوچاری گرتن و ئەشکەنجەدان و زیندانیکردن بوونەتەوە چەندین ڕۆژنامەنووسیش تیرۆر کراون.