4 کاتژمێر پێش ئێستا
76 جار خوێنراوەتەوە
جیهان لە لێواری 100 جەنگدایە؛ بۆچی هەستی پێناکەین؟
ئەوەی لەسەر زەویی روودەدات و ئەوەی دەگاتە شاشەکان، پرسیارێک بە کراوەیی دەهێڵێتەوە، ئێمە چەند جەنگ دەبینین لە بنەڕەتی ئەو جەنگانەی ئێستا لە جیهان روودەدەن؟
ناوەندی هەواڵ
هەرچەندە لە رواڵەتدا وا دەردەکەوێت یاخود ئێمە وا دەیبینین کە بەراورد بە دەیەکانی رابردوو کەمتر جیهان نائارامە و لە جەنگدایە، بەڵام راپۆرتە نێودەوڵەتی و شیکردنەوەکان شتێکی پێچەوانە دەڵێن.
بەپێی ئەو راپۆرت و شیکردنەوانە، گۆی زەویی بە کرداریی لە سەروبەندی دەیان ناکۆکیی و جەنگدایە، کە هەر لە ئۆکرانیاوە بۆ سودان و لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە بۆ ئاسیا و ئەفریقا و ئەمریکای لاتین درێژ دەبێتەوە.
جیاوازییە بنەڕەتییەکە
جیاوازییە بنەڕەتییەکە لە ژمارەی جەنگەکاندا نییە، بەڵکو پرسیارێکی قوڵترە، بۆچی دانیشتوانی زەویی سەرەڕای فراوانی جەنگەکان هەستی پێناکەن؟
بەپێی توێژینەوەیەکی "ناشیۆناڵ لایبرەری ئۆف میدیسن" جیهان لە یەک جەنگدا ناژی، بەڵکو تۆڕێکی ئاڵۆزی ململانێی هاوکات هەیە، کە جیاوازن لە توندی و کاریگەریی جوگرافی و سیاسیدا.
هەندێک لە جەنگەکان بوونەتە ناونیشانی رۆژانە، هەندێکیش لە پەراوێزی میدیاییدان، هەرچەندە ساڵانێکە بەردەوامن و چەندین قوربانیی مەدەنیی هەیە.
هۆکاری جیاواز هەن
ئەم جیاوازییە لە رووماڵدا تەنها پەیوەندی بە قەبارەی رووداوەکانەوە نییە، بەڵکو هۆکاری جیاواز هەن، دیارترینیان گرنگیی جیۆسیاسییە، لەگەڵ بەرژەوەندی نێودەوڵەتی، لەگەڵ شوێنی ناکۆکی و ململانێکە لە نەخشەی ئابوریی جیهانییدا، لەگەڵ توانای ئەو جەنگە بۆ راکێشانی سەرنجی جەماوەر بەهۆی خێرایی خولگەی هەواڵییەوە.
پسپۆڕان ئاماژە بە هەڵبژاردنی میدیایی دەکەن، وەکچۆن هەندێک ململانێ دەگۆڕێن بۆ دۆسیەی جیهانیی، لەکاتێکدا بەشێکیان لە هیچ دیوێکەوە دیار نین و شاراوەن سەرەڕای ئەوەی مەترسیدارن، ئەمەش بە دیاریکراوی هێزە گەورەکان و پەیوەندی هێزە گەورەکان بە دۆسیەی وزە و ئاسایشی نێودەوڵەتی رۆڵی گرنگی تێدا دەبینن.
ماندووبوون یاخود بێزاریی لە هەواڵ
لە بەرامبەردا هۆکارێکی تر هەیە کە هیچی لە هۆکاری پێشوو کەمتر نییە، ئەویش ماندووبوون یاخود بێزارییە لە هەواڵ، کە بەهۆی هەواڵی زۆر و بەردەوامەوە دروست دەبێت، لەگەڵ وێنەی کارەساتاوی لە ناوچە جێناکۆکەکان، کە ئەمەش دۆخی تێربوونی دەروونی لەلای جەماوەر دروستکردووە، ئەمەش وادەکات ئاوێتەبوونی هەست و سۆز لەگەڵ هەواڵەکان بە تێپەڕبوونی کات نەمێنێت.
بە وتەی پسپۆڕان ئەم هۆکارانەی کۆبوونەتەوە بۆشاییەکی روون لە نێوان قەبارەی توندوتیژی راستەقینە لە جیهان و ئەو وێنەیەی دەگاتە جەماوەر لە رێگەی میدیاوە دروست دەکات، ئەمەش وادەکات تێگەیشتن لە واقیعی نێودەوڵەتی کەمتر گشتگیر بێت وەک ئەوەی لە راستیدا هەیە.
جیهانی ئەمڕۆ کەمتر توندوتیژ نییە
پوختەی توێژینەوەکە ئەوەیە، جیهانی ئەمڕۆ کەمتر توندوتیژ نییە، بەڵکو زیاتر ئاڵۆز و پێکەوە گرێدراوە، ئێستا جەنگەکان بە ژمارە ناپێورێن، بەڵکو بە مەودای ئامادەبوونیان لە تێگەیشتنی رای گشتیدا.
لە کۆتاییدا ئەوەی لەسەر زەویی روودەدات و ئەوەی دەگاتە شاشەکان، پرسیارێک بە کراوەیی دەهێڵێتەوە، ئێمە چەند جەنگ دەبینین لە بنەڕەتی ئەو جەنگانەی ئێستا لە جیهان روودەدەن؟
-
لە سودانەوە؛ زنجیرەیەكی نوێی ستراتیژی ئێران بۆ گەمارۆدانی ئیسرائیل
|
-
نەخشەی نوێی ناوچەکە؛ کێبڕکێی ئەمریکا و ئیسرائیل و بژاردە چارەنووسسازەکەی کورد
|
-
جیهان لە لێواری 100 جەنگدایە؛ بۆچی هەستی پێناکەین؟
|
-
وادە دەستورییەكە كۆتایی هاتووە؟؛ شیعەكان نەیانتوانی كاندیدی پۆستی سەرۆكوەزیران یەكلا بكەنەوە
|
-
دانیشتنێكی چاوەڕوان نەكراو لە دیمەشق؛ مەزڵوم عەبدی چاوی بە باڵیۆزی توركیا كەوت
|
-
دوای دەستخۆشی توركیا؛ پارتی بە چەپكێك گوڵی زەردەوە پیرۆزبایی لە پارێزگارە توركمانەكەی كەركوك كرد
|
-
ترەمپ بە ئامانجگیرایەوە؛ ساڵانێك لە هەڕەشە و هەوڵی تیرۆركردن
|
-
ژمارە و ڕێژەی هێرشەکان بە گوێرەی سنوری پارێزگاکانی هەرێم
|
-
ڤانس لە وەفدەكەدا نییە؛ ترەمپ هەریەك لە ویتكۆف و كۆشنەر بۆ بینینی عێراقچی دەنێرێت
|
|
|
|