خۆپیشاندانەکانی پاریس لە دیدی پێنج نووسەر و ڕۆژنامەنووسی فەرەنسییەوە

خۆپیشاندانەکانی ١٧ی ئۆکتۆبەری ٢٠٢٦ لە پاریس، چەندین پرسیاری گرنگیان لەبارەی دیموکراسی، نایەکسانیی ئابووری، ئازادیی سیاسی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتییەوە ورووژاند.

 خۆپیشاندانەکانی ١٧ی ئۆکتۆبەری ٢٠٢٦ لە پاریس، چەندین پرسیاری گرنگیان لەبارەی دیموکراسی، نایەکسانیی ئابووری، ئازادیی سیاسی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتییەوە ورووژاند.

هەزاران خۆپیشاندەر، لەوانە خوێندکاران، مامۆستایان و کرێکاران، ناڕەزایی خۆیان لە سیاسەتەکانی حکومەت و بارودۆخی ژیان دەربڕی. ژمارەیەک نووسەر و ڕۆژنامەنووسی هاوچەرخی فەرەنسی، لە ڕوانگەی سیاسی، کۆمەڵایەتی و فەلسەفیی جیاوازەوە خوێندنەوەیان بۆ ئەم خۆپیشاندانانە کرد.
ڕۆکایا دیالۆ (Rokhaya Diallo)، ڕۆژنامەنووس، نووسەر و چالاکوانی دژی ڕەگەزپەرستی، لە نووسینێکدا بۆ ڕۆژنامەی گاردیان لە ١٧ی ئۆکتۆبەر، تیشکی خستە سەر شێوازی مامەڵەکردن لەگەڵ خوێندکارە خۆپیشاندەرەکان و وەڵامی حکومەت بە داواکارییەکانیان . ئەو پێی وابوو گەنجانێک کە نیگەرانیی ڕەوای خۆیان لەبارەی پەروەردە و خوێندنەوە دەردەبڕن، نابێت وەک تاوانبار مامەڵەیان لەگەڵ بکرێت. لە ڕوانگەی ئەودا، پاراستنی ئازادییە مەدەنییەکان، بەشداریی دیموکراتیک و گوێگرتن لە دەنگی نەوەی نوێ، بنەمایەکی گرنگی کۆمەڵگەیەکی دیموکراتیکن.

ژان کلۆد سولێری (Jean-Claude Souléry)، ڕۆژنامەنووس و ستووننووسی فەرەنسی، لە ١٨ی ئۆکتۆبەر لە ڕۆژنامەی La Dépêche du Midi، لە ڕوانگەیەکی جیاوازەوە باسی توندوتیژی و وێرانکارییەکانی پەیوەست بە خۆپیشاندانەکانی کرد . ئەو نیگەرانیی خۆی لە تێکدانی موڵکی گشتی، هێرشکردنە سەر دامەزراوە حکومییەکان و ئاساییکردنەوەی توندوتیژی لە ژیانی سیاسی دەربڕی. سولێری جیاوازییەکی ڕوون لەنێوان خۆپیشاندانی ئاشتییانە، وەک مافێکی دیموکراتیک، و کردارە توندوتیژانەکاندا دەکات کە دەبنە هەڕەشە بۆ سەلامەتیی گشتی. لە دیدی ئەوەوە، ناڕەزایی سیاسی نابێت ببێتە پاساوێک بۆ تێکدانی سامان و توندوتیژی.
· ئیمانوێل لۆکلێرک (Emmanuel Leclercq)، فەیلەسووف و نووسەری فەرەنسی، لە ١٦ی ئۆکتۆبەر نامەیەکی کراوەی بۆ خۆپیشاندەران بڵاوکردەوە و لە ڕوانگەیەکی ئەخلاقی و فەلسەفییەوە لە بزوتنەوەکەی ڕوانی. ئەو جەختی لە گرنگیی گفتوگۆ، دادپەروەری و ڕێزگرتنی دوولایەنە لەنێوان هاووڵاتیان و دەسەڵاتی سیاسی کردەوە.

لە ڕوانگەی ئەودا، تووڕەیی جەماوەر دەبێت ببێتە هێزێک بۆ گۆڕانکاریی دیموکراتیک و بنیاتنەری کۆمەڵگە، نەک هۆکارێک بۆ قوڵبوونەوەی دابەشبوون و ناکۆکییەکان. لۆکلێرک هەروەها پرسیارێکی فەلسەفیی گرنگ دەخاتەڕوو: چۆن حکومەتەکان دەتوانن لە سەردەمی قەیرانە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکاندا متمانەی هاووڵاتیان بەدەست بهێننەوە؟
· پیێر ژێکیێر-زالک (Pierre Jequier-Zalc) و لۆرا وۆیچیک (Laura Wojcik)، دوو ڕۆژنامەنووسی میدیاپارت، لە ١٧ی ئۆکتۆبەر، تیشکیان خستە سەر فراوانیی خۆپیشاندانەکان و ئەو ئاستەنگانەی حکومەتی فەرەنسا لە وەڵامدانەوە بە ناڕەزاییە جەماوەرییەکان ڕووبەڕووی بووەوە .

بەپێی ئەو ژمارانەی لە ڕاپۆرتەکەیاندا هاتووە، لەنێوان ٥٥٠ هەزار بۆ ٨٠٠ هەزار کەس لە سەرانسەری فەرەنسا بەشدارییان لە خۆپیشاندانەکاندا کردووە. لە شیکارییەکەیاندا، ئەم خۆپیشاندانانە وەک کۆبوونەوەی چەندین ناڕەزایی جیاواز دەردەکەون؛ لە قورسایی بارودۆخی ئابووری و کێشەکانی پەروەردەوە تا بێمتمانەیی بە سەرکردایەتیی سیاسی. بە گشتی، ئەم دیدگا هاوچەرخانە نیشان دەدەن کە خۆپیشاندانەکانی پاریس تەنها ڕووداوێکی ناڕەزایی شەقام نەبوون، بەڵکو بەشێک بوون لە مشتومڕێکی فراوانتر لەسەر دیموکراسی، نایەکسانی، دەسەڵاتی دەوڵەت و داهاتووی کۆمەڵگەی فەرەنسی.