سه‌ردانى مه‌سرور بارزانى له‌ غیابى فراكسیۆنه‌ كوردییه‌كان بۆ به‌غداد هۆكارى چییه‌؟

ناوەندی هەواڵ

له‌كاتێكدا فراكسیۆنه‌ كوردستانییه‌كان له‌ به‌غداد نین، مه‌سرور بارزانى سه‌رۆكى حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستان خۆى گه‌یانده‌ به‌غداد، له‌لایه‌ن عه‌لی زه‌یدى سه‌رۆكوه‌زیرانى عێراقه‌وه‌ پێشوازی لێكرا.ئەم سەردانە نائاساییە و لە کاتێکی هەستیاردایە، پارتی بەدوای تۆڵەدا دەگەڕێت چونکە کاندیدەکانی رەتکرانەوە و خواستەکانی لە بەغداد جێبەجێ نەکران.

نووسینگەی ڕاگەیاندنی سەرۆکوەزیرانی عێراق لە بڵاوکراوەیەکدا ڕایگەیاند: ئەمڕۆ شەممە 23-05-2026، عەلی فالح زەیدی، سەرۆکوەزیرانی عێراق، بە فەرمی پێشوازی لە مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان و ئەو وه‌فده‌ باڵایەی حکومەت کرد کە یاوەری دەکەن.

پەرلەمانتارێکی ئاگادار لە دۆخی سیاسی لە بەغداد بۆ "ئیرادە" ئەو زانیارییانەی پشتڕاستکردەوە و ئاماژەی بەوەدا پارتی غیابی فراکسیۆنە کوردییەکانی لە بە‌غداد قۆستووەتەوە تا پێگەی خۆی لە بەغداد بەهێز بکات و هاوپەیمانی نوێ دژی ئەو لایەنانە پێکبهێنێت کە لە"بەغداد نەیانهێشت هاوپەیمانییەکەی مالیکی و پارتی و هەندێک لایەن" کاندیدەکانی تێپەڕێنێت و خواستەکانی بەدیبێنێت".

لە کۆبوونەوەکەدا چەندین دۆسیەی گرنگ تاوتوێ کراون، لەوانە چارەسەرکردنی کێشە داراییەکان و بودجە، پرسی کارەبا و پڕۆژەی ڕووناکی، لەگەڵ بابەتی ئاسایش و هەناردەکردنەوەی نەوتی هەرێمی کوردستان.

داوا لە پارتی کراوە ببێتە بەشێک لە هاوپەیمانییەکی نوێ

به‌وته‌ى به‌شێك له‌ میدیاكانى پارتى، داوا لە پارتی کراوە ببێتە بەشێک لە هاوپەیمانییەکی نوێ لە بەغداد کە لەلایەن نوری مالیکی، سەرۆکی دەوڵەتی یاساوە سەرۆکایەتی دەکرێت.

بەگوێرەی زانیارییەکان، مالیکی بەهۆی شکستهێنانی کاندیدە وەزارییەکەی لە بەدەستهێنانی دەنگی پێویست لە کۆبوونەوەی پەرلەمان بۆ دەنگدان بە کابینەی حکومەت، زۆر نیگەرانە.

هاوپەیمانییە پێشنیارکراوەکە چەندین لایەنی شیعەی نزیک لە گروپە چەکدارەکان لەخۆدەگرێت، لەوانە: گروپی ئەحمەد ئەسەدی، فالح فەیاز، ئەوفیا و بزووتنەوەی "حقووق"ی سەر بە کەتائیبی حزبوڵڵا. هەروەها فراکسیۆنی "عەزم"ی سوننەکانیش بەشێکن لەم بەرەیە، کە ئەوانیش کاندیدە وەزارییەکانیان لە پەرلەمان دەنگیان نەهێنا. هەر لەو چوارچێوەیەدا، ڕێباز حەملانیش لەپشکی پارتی دیموکراتی کوردستان نەیتوانی متمانەی پەرلەمان بەدەستبهێنێت. 

سکاڵای یاسایییان لە دادگا تۆمارکردووە

لە ئێستادا ئەم لایەنانە بە هاوبەشی سکاڵای یاسایییان لە دادگا تۆمارکردووە و تانە لە پڕۆسەی دەنگدانەکە دەدەن، بەو پێیەی بە "نایاسایی" و بێ شەرعییەت وەسفی دەکەن. به‌ كورتییه‌كه‌ى ئه‌م هاوپه‌یمانییه‌ یه‌كه‌م شت بۆ لێدانه‌ له‌ هه‌یبه‌ت حه‌لبوسى سه‌رۆكى په‌رله‌مانى عێراق و حزبى ته‌قه‌دووم كه‌ محه‌مه‌د حه‌لبوسى سه‌رۆكایه‌تى ده‌كات.

پەیوەندی بە مەلەفە كلاسیكیه‌كانى وەک مووچە و نەوتەوە نییە

ئەم دۆخە سیاسییە نوێیەی کە لە بەغدا هاتووەتە پێش، نیشانی دەدات کە سەردانی مەسرور بارزانی لەم کاتەدا تەنها پەیوەندی بە مەلەفە كلاسیكیه‌كانى وەک مووچە و نەوتەوە نییە، بەڵکو گەشتێکی خێرای "تەکتیکی و ستراتیژییە" بۆ ناو جەرگەی ململانێی هێزە عێراقییەکان. غیابی فراکسیۆنە کوردییەکانی تر و تیشکخستنە سەر پێکهێنانی هاوپەیمانێتییەکی نوێ، چەند هۆکارێکی سەرەکی لە پشتە کە دەکرێت بەم شێوەیە کورت بکرێنەوە:

١. کاردانەوەی خێرا بۆ "شکستی پێگەی پارتی لە کابینە نوێیەکەدا"
دەرنەچوونی ڕێباز حەملان (کاندیدی پارتی) لە پەرلەمان، لێدانێکی کتوپڕ بوو لە پێگەی بەشداریی پارتی لە حکومەتی نوێی عێراقدا. مەسرور بارزانی بە غیابی لایەنە کوردییەکانی تر (کە ڕەنگە بەشێکیان ڕازی بن بەو واقیعە نوێیە یان کاندیدی خۆیان دەرباز کردبێت) چووەتە بەغداد تاوەکو ڕاستەوخۆ لەگەڵ عەلی فالح زەیدی سەرۆکوەزیرانی نوێ کۆببێتەوە و پەیامی ئەوەی پێ بگەیەنێت کە ناکرێت پشکی لایەنی سەرەکی هەرێم فەرامۆش بکرێت، بە تایبەت کاتێک بەغدا چاوی لە غاز و کارەبا و نەوتی هەرێمە.

2. دروستکردنی بەرەیەکی "فشاری بەهێز" لەگەڵ ناڕازییەکانی شیعە و سوننە

پارتی دیموکراتی کوردستان خۆی لە ناو کێشەیەکدا دەبینێتەوە کە هاوشێوەی کێشەی (نوری مالیکی، فالح فەیاز و فراکسیۆنی عەزمی سوننەکان)ە، کە ئەوانیش کاندیدەکانیان دەرنەچوون. ئەم "بەرژەوەندییە هاوبەشە" وایکردووە مەسرور بارزانی بچێتە ناو هاوپەیمانێتییەک کە مالیکی سەرۆکایەتی دەکات. ئامانجی ئەمەش دروستکردنی بلۆکێکی پەرلەمانی و سیاسی گەورەیە بۆ ئەوەی حکومەتەکەی عەلی زەیدی ناچار بکەن سازشیان بۆ بکات، یان لە ڕێگەی دادگاوە تەواوی پرۆسەی دەنگدانەکە پەکبخەن.

3. شەڕی سەرەکی: لێدان لە هاوپەیمانیی "حەلبوسی و تەقەدوم"

ئەم جوڵەیە ئامانجێکی تری پێکانی پێگەی سەرۆکی پەرلەمان (هەیبەت حەلبوسی) و حزبی تەقەدومە. ئەگەر ئەم بەرە نوێیە (کە پارتی تێیدا بەشدارە) بتوانێت لە ڕێگەی تانە یاساییەکانەوە شەرعیەتی دانیشتنەکەی پەرلەمان بخاتە ژێر پرسیارەوە، ئەوا نەک تەنها دەرفەت بۆ گەڕانەوەی کاندیدەکەی پارتی (ڕێباز حەملان) دەکرێتەوە، بەڵکو هاوسەنگی هێز لە ناو پەرلەمانیشدا دەگۆڕێت و پێگەی سەرۆکایەتی پەرلەمان لاواز دەکات کە ئێستا ڕکابەری سەرەکی بەرەکەی مالیکی و عەزمە.

4. قووڵبوونەوەی درزی ناوخۆیی هەرێم

غیابی فراکسیۆنە کوردییەکانی تر (وەک یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و هێزەکانی تر) لەم سەردانەدا، دەیسەلمێنێت کە ناوماڵی کوردی لەسەر کابینە نوێیەکەی بەغداد دابەشبووە. یەکێتی و لایەنەکانی تر پێدەچێت کێشەیان لەگەڵ شێوازی دابەشکارییەکەی عەلی زەیدیدا نەبێت یان نەیانەوێت ببنە بەشێک لە بەرەیەکی نەیار دژی سەرۆکوەزیرانی نوێ و سەرۆکی پەرلەمان. بۆیە، ئەم سەردانە زیاتر وەک جموجۆڵێکی حزبیی باڵای پارتی بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە سیاسییەکانی خۆی دەردەکەوێت.

پوختە: مەسرور بارزانی بۆیە لە غیابی لایەنەکانی تردا لە بەغدایە، چونکە پارتی دەیەوێت لە ڕێگەی هاوپەیمانێتییە نوێیەکەی لەگەڵ مالیکی و لایەنە ناڕازییەکان، هەم فشار لە سەرۆکوەزیرانی نوێ بکات بۆ گەڕانەوەی پێگەی حزبەکەی، هەم شەڕی سیاسی خۆی دژی بەرەی حەلبوسی لە پەرلەماندا بکات، کاتێک دەبینێت لایەنە کوردییەکانی تر ئامادە نین لەم کێشەیەدا هاوسۆزی بن.