ئەمریكا هۆشداری دەداتە ئێران؛ چیتر تێپەڕین بە گەرووی هورمزدا بە خۆڕایی نییە

چیتر هاتوچۆ لە گەرووی هورمز بێبەرامبەر نییە؛ ئێران تێپەڕ بوون بەو گەرووەدا دەكاتە پارە، وڵاتان ناڕەزاییان دەربڕیوە و ئەگەر ئێران پلانەكە جێبەجێ بكات بەدوای جێگرەوەدا دەگەڕێن، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكاش هۆشداری لەو هەنگاوەی ئێران دەدات.

ئێران هەنگاوە یاسایی و پەرلەمانییەكانی دەستپێكردووە

ئێران هەنگاوە یاسایی و پەرلەمانییەكانی دەستپێكردووە بۆ سەپاندنی باج و ڕەسمی دارایی بەسەر ئەو كەشتی و تانكەرە نەوتانەی كە بە گەرووی هورمزدا تێپەڕ دەبن. 

بەپێی ڕاپۆرتە رەسمییەكان، پەرلەمانی ئێران خەریكی تاوتوێكردنی پڕۆژەیاسایەكە بۆ وەرگرتنی پارە لە بەرامبەر تێپەڕبوونی ئارامی كەشتییەكان بە گەرووی هورمز دا. 

لیژنەی ئاسایشی نەتەوەیی لە پەرلەمانی ئێران ڕایگەیاندووە، پاراستنی ئاسایشی گەرووی هورمز تێچوویەكی دارایی زەبەلاحی لەسەر شانی تاران دروستكردووە، بۆیە پێویستە ئەو وڵاتانەی بە دوژمن پۆلێن دەكرێن، باجی زیاتر بدەن.

قەرەبووی زیانەكانی شەڕ

بەرپرسانی ئێران كردنەوەی تەواوەتی گەرووەكە و كۆتاییهێنان بە سنوورداركردنی گەشتە دەریاییەكان، دەبەستنەوە بە وەرگرتنی قەرەبووی زیانەكانی شەڕ لە ڕێگەی ئەم باجانەوە.

زانیارییە دزەپێكراوەكان ئاماژە بەوە دەكەن كە بڕی باجەكە بۆ هەر بەرمیلێك نەوت كە بە تانكەرەكاندا دەگوازرێتەوە، دەگاتە یەك دۆلار، یان وەرگرتنی بڕە پارەیەكی بڕاوە كە بۆ هەندێك تانكەری گەورە دەگاتە دوو ملیۆن دۆلار. 

لە دۆخی ئاساییدا رۆژانە یەك لەسەر پێنجی كۆی هەناردەی نەوتی جیهان لەو گەروەوە تێپەڕ دەبێت، بەوەش ئێران رۆژانە داهاتێكی زەبەلاحی دەستدەكەوێت. بەوپێیەی پێشتر رۆژانە 17 بۆ 21 ملیۆن بەرمیل نەوتی پێدا تێدەپەڕی.

بۆ دەربازبوون لە سزاكانی ئەمریكا و چاودێری دارایی نێودەوڵەتی، ئێران مەرجی داناوە كە دەبێت ئەم باجانە بە دراوە دیجیتاڵییەكان وەك بیتكۆین یان بە یوانی چینی بدرێن.

تەنها ئەو كەشتیانەی كە خاڵین لە بار، لەم باجە دەبەخشرێن

تەنها ئەو كەشتیانەی كە خاڵین لە بار، لەم باجە دەبەخشرێن و سەرنجی سەرەكی لەسەر تانكەرەكانی وزە و كەشتییە بازرگانییەكانە.
ئەم بڕیارەی ئێران لەگەڵ ڕێككەوتننامەی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ یاسای دەریاكاندا یەكناگرێتەوە، كە مافی تێپەڕبوونی سەلامەت بەبێ بەرامبەر بۆ هەموو وڵاتان گرەنتی كراوە.
 
لەسەر ئاستی ناوچەییش، وڵاتانی دراوسێ وەك سوڵتاننشینی عومان  ناڕەزایەتییان دەربڕیوە و ئەم هەنگاوە بە مەترسی بۆ سەر بازرگانی جیهانی دادەنێن.

ئەم ئاڵۆزییانە ڕاستەوخۆ كاریگەرییان كردووەتە سەر بازاڕی وزە

ئەم ئاڵۆزییانە ڕاستەوخۆ كاریگەرییان كردووەتە سەر بازاڕی وزە، شارەزایان پێشبینی دەكەن سەپاندنی باجی یەك دۆلار بۆ هەر بەرمیلێك، نرخی نەوت لە 5% بۆ 10% بەرز بكاتەوە.

هاوكات كۆمپانیاكانی دڵنیایی دەریایی، نرخی بیمەیان لەسەر ئەو كەشتیانەی بە گەرووەكەدا دەڕۆن تا 200% زیاد كردووە، كۆمپانیا زەبەلاحەكانیش سەرقاڵی لێكۆڵینەوەن بۆ بەكارهێنانی ڕێگەی جێگرەوە یان بۆرییە نەوتە وشكانییەكان بۆ دووركەوتنەوە لەم باجە و مەترسییەكانی.

تائێستا ئێران ئەم نیازە جێبەجێ نەكردوە، بەڵام هەر لەگەڵ باسكردنییدا ترس و نیگەرانییەكی جیهانیی دروستكرد. ئێستا جیهان چاوەڕێی ئەوەیە تا بزانێت، ئایا تاران ئەم یاسایە بەهەموو هێزییەوە جێبەجێ دەكات، یان وەك كارتێكی فشار بۆ وتووێژەكان بەكاریدەهێنێت.

ئەوەش لەكاتێكدایە، دۆناڵد ترەمپ هۆشداریی دەداتە ئێران و دەڵێت، باشترە باج لە كەشتییە نەوتییەكانی ناو گەرووی هورمز وەرنەگرن، ئەگەر دەیكەن پێویستە دەستبەجێ ڕایبگرن.