ئایا ئێران دەتوانێت هەژموونی لە عێراق بپارێزێت؟

سیاسیە عێراقیەكان ئەم ماوەیە چاودێری كاریگەرییە لاوەكیەكانی ڕێككەوتنی ئەمریكا و ئێران لەسەر دۆخی عێراق دەكەن، زۆرێكیش لە چاودێران پێیان وایە ئەگەری هەیە لە داهاتوودا هەژموونی ئەمریكا لەبەرامبەر ئێران لە عێراق زیاتر ببێت، بەڵام بەشێكیان پێیان وایە قۆناغێكی نوێ دێتە كایەوە و ڕەنگە لە چەند مانگ یان ساڵی داهاتوودا ئێران هەژموونی خۆی لە عێراق بگێڕێتەوە.

لەگەڵ ئەو ناڕوونییەی دەوری لێكتێگەیشتنی ئەمریكا و ئێرانی گرتووە، بەتایبەت سەبارەت بە هەڵوێست لەسەر باڵ و بریكارەكانی لە ناوچەكە، بەڵام پەیامەكان لە تاران و واشنتۆنەوە ئاماژەی ئەوەن هیچ شتێك سەبارەت بە داهاتووی عێراق ڕوون نییە، بەوهۆیەوە ڕەنگە حەڵقەی هەژموونی ئەو دوو دووژمنە لەیەك گیر ببێت.

تەنانەت سەرەڕای هۆشدارییە بەردەوامەكانی ئەمریكا بۆ عێراق سەبارەت بە ڕێگری لە گرووپەكانی نزیك لە ئێران كە لە لیستی تیرۆری ئەمریكادان، تا لە هەرەمی دەسەڵات دوور بخرێنەوە، هێشتا ناڕوونی لە هەڵوێستی واشنتۆندا هەیە.

دواین هەڵوێستی ئەمریكا لەوبارەیەوە لەسەر زاری جۆشوا هاریس كاربەڕێكەری باڵیۆزخانەی ئەمریكا بوو لە عێراق، كە دوای ئیمزاكردنی لێكتێگەیشتنی نێوان ئەمریكا و ئێران بوو لە چوارشەممەی ڕابردوودا.

هاریس لە وەڵامی پرسیارێكدا كە ئایا ئیمزاكردنی ڕێككەوتنی ئەمریكا و ئێران چی كاریگەرییەكی لەسەر عێراق دەبێت، ئایا گرووپە چەكدارەكان كۆتایی پێدەهێنێت یان هەژموونیان زیاتر دەكات، وتی گرنگترین شت لەم ساتەدا ئەوەیە كە ڕوئیای حكومەت بەرژەوەندی هاووڵاتیان بكاتە كاری لەپێشینەی، ئەمریكا خۆی ئەمریكیەكان و بەرژەوەندیەكانی كردووە بە كاری هەمیشەیی.

بەوتەی هاریس، بنەڕەتی هاوبەشی نێوان ئەمریكا و عێراق، ئەوەیە دەوڵەت لەگەڵ ئاڵنگاری میلیشیاكان مامەڵە بكات و چەك لەدەستی دەوڵەتدا بێت، ئەوەش ئەو ئاستەنگەیە كە دەبێت تێپەڕێنرێت تا هاوبەشییەكە بەدەستبێت.

لە بەرامبەردا جوڵەكانی ئێران كە پێش كۆتایی جەنگ و لە مانگی شوباتەوە خاو ببوونەوە لە عێراق دەستیپێكردووەتەوە، میدیاكانی ئێران باس لەوەدەكەن بەمزوانە عەباس عیراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران سەردانی بەغداد دەكات، تا لەگەڵ لێپرسراوانی عێراقی باس لە گفتوگۆكانیان لە سویسرا بكات، جگە لە ئامادەكارییەكان بۆ مەراسیمی بەخاكسپاردنی عەلی خامنەیی ڕابەری شۆڕشی ئیسلامی ئێران، كە بڕیارە تەرمەكەی بهێنرێتە نەجەف و كەربەلا.

سەرەڕای ئەو كێشە ئەمنیانەی بەهۆی لایەنگری ئێرانەوە تووشی گرووپە عێراقیەكان بووە، محەمەد كازم ئالسادق باڵیۆزی ئێران لە عێراق ڕایگەیاندووە، وڵاتەكەی داوای لە هیچ لایەنێك نەكردووە دەستێوەردان بكات، چونكە پێویستی بەوە نییە. ئەمەش وەك ئاماژەیەك بۆ گرووپە چەكدارەكان كە لە جەنگی ئەمریكا و ئێران لە شوباتی ڕابردوو، لایەنگری خۆیان بۆ ئێران ڕاگەیاند.

بەوتەی سەركردەیەكی نزیك لە گرووپە چەكدارەكان، ئەو لێدوانەی ئالسادق، ئاماژەی گۆڕانی سیاسەتی ستراتیژی ئێرانە لە عێراق.

سەبارەت بە كۆكردنەوەی چەك لە دەستی دەوڵەتدا، كە ئەمریكا بە ئاشكرا هەڵوێستی توندی خۆی نیشانداوە، لانیكەم تائێستا، بەڵام باڵیۆزی ئێران لە عێراق تەئكید دەكاتەوە ئەوە پرسێكی ناوخۆیی عێراقە و حكومەتەكەی هەر بڕیارێك بدات ئەوان ڕێزی لێدەگرن.

لە هەمانكاتدا ئەو لێپرسراوە ئێرانییە دەڵێت، پێویستە ئاگاداری ئەو هۆكارانە بین كە وادەكات گرووپەكان خواستیان هەبێت چەكەكانیان لەلا بمێنێتەوە، پێویستە گوێ لە دەنگیان بگیرێت و ترسەكانیان لەبەرچاو بگیرێت.

بەوتەی چاودێران، ئێران لە دەیەكانی ڕابردوودا دەزانێت لە عێراق چی دەوێت، بە پێچەوانەی شێواوییەكەی ئەمریكا، بۆیە ئەگەری هەیە ئەمە دوای ئیمزاكردنی ڕێككەوتنی كۆتایی نێوان ئەمریكا و ئێرانیش بەردەوام بێت.

بە ڕای بەشێكی تر لە چاودێران، لەمەودوا و دوای ڕێككەوتن لەگەڵ ئەمریكا، ئێران ڕەفتاری خۆی لە عێراق دەگۆڕێت، سیاسەتەكەی وەك پێشوو ئاشكرا نییە و ئەمریكا توڕە ناكات، بەڵام دەست بە بەرژەوەندیەكانیەوە لە عێراق دەگرێت.