کۆبوونەوە باڵاکانی بافڵ تاڵەبانی لە تاران؛ پەیامی هاوسەنگی و بەهێزکردنی کەناڵەکانی گفتوگۆ و ئابووری

سەردانی بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، بۆ تاران و ئەو کۆبوونەوە باڵایانەی لەگەڵ بەرپرسانی کۆماری ئیسلامیی ئێران ئەنجامی دا، لە ڕووی ئاست و جۆری کۆبوونەوەکانەوە جێگەی سەرنجێکی زۆر بوو. تاڵەبانی لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦، بە سەرۆکایەتیی شاندێکی باڵای یەکێتی و لەسەر بانگهێشتی فەرمیی وەزارەتی دەرەوەی ئێران گەیشتە تاران.

 وەزارەتی دەرەوەی ئێران پێشتر ڕایگەیاندبوو کە ئەم گفتوگۆیانە بەشێکن لە ڕاوێژکارییە بەردەوامەکانی تاران لەگەڵ عێراق و هەرێمی کوردستان بۆ گەشەپێدانی پەیوەندییە دووقۆڵییەکان و پاراستنی سەقامگیریی ناوچەکە.

لە ماوەی سەردانەکەدا، بافڵ تاڵەبانی لەگەڵ مەسعوود پزیشکیان، سەرۆککۆماری ئێران، عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوە، محەممەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمان و عەلی ئەکبەر وەلایەتی، ڕاوێژکاری باڵای ڕێبەری ئێران لە کاروباری نێودەوڵەتیدا کۆبووەوە. بەپێی راگەیەنراوە فەرمییەکان، تەوەرە سەرەکییەکانی گفتوگۆکان بریتی بوون لە ئاسایشی سنوور، پێشهاتە سیاسی و سەربازییەکانی ناوچەکە، په‌یوه‌ندییە ئابوورییەکان و هەوڵدان بۆ کەمکردنەوەی گرژییە ناوچەییەکان.

بە پشتبەستن بەم زانیارییە بڵاوکراوانە، ناوەڕۆکی سەردانەکە دەتوانرێت لە پێنج ڕەهەندی سەرەکیدا بخوێندرێتەوە:

ڕەهەندی ئەمنی: ئاسایشی سنوور یەکێک لە بابەتە سەرەکییەکانی کۆبوونەوەکان بوو. لە دیداری تاڵەبانی و عێراقچیدا، بە فەرمی باس لە زیادکردنی هەماهەنگیی ئەمنی لە ناوچە سنوورییەکان و بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر کرا. تاڵەبانی جەختی کردەوە کە هەرێمی کوردستان ڕێز لە ئاسایش و سەروەریی وڵاتانی دراوسێ دەگرێت و نابێتە بەشێک لە ململانێ و شەڕە ناوچەییەکان، بە جۆرێک کە خاکی هەرێم بۆ هیچ هەڕەشەیەکی ئەمنی دژی ئێران بەکارنەهێترێت.

ڕەهەندی سیاسی: ئاستی ئەو بەرپرسانەی بافڵ تاڵەبانی لەگەڵیان کۆبووەوە، نیشان دەدات کە پەیوەندیەکە تەنها لە چوارچێوەی پەیوەندیی نێوان حیزبێکی کوردی و لایەنێکی ئێرانی نەماوەتەوە. دیدارە باڵاکان لەگەڵ لووتکەی دەسەڵاتی سیاسیی ئێران، پێگەی سیاسیی ئەم پەیوەندییە فراوانتر دەکات و بەرپرسانی ئێرانیش جەختیان لە گرنگیی پەیوەندی لەگەڵ هەرێمی کوردستان و بە تایبەت سلێمانی کردەوە.

ڕەهەندی ئابووری: ئێران و ناوچەکانی باشووری هەرێمی کوردستان خاوەنی سنوور و بازاڕی هاوبەشن و پەیوەندیی بازرگانی پێگەی خۆی هەبوو. عێراقچی ئامادەیی وڵاتەکەی بۆ زیادکردنی ئاڵوگۆڕی بازرگانی و ئابووری، بە تایبەتی لەگەڵ سلێمانی دەربڕى، کە ئەمەش دەتوانێت جوڵەی سنووری و هەلی وەبەرهێنان زیاتر بکات.

ڕەهەندی ناوچەیی: سەردانەکە لە کاتێکدا ئەنجام درا کە ناوچەکە لەژێر کاریگەریی ململانێ و گرژییە فراوانەکاندا بوو. جەختکردنەوە لەسەر ئەوەی کە هەرێمی کوردستان و عێراق بەشدار نەبن لە شەڕ و ناکۆکییە ناوچەییەکان، مانایەکی تایبەتی هەبوو بۆ پاراستنی ئارامی و سەقامگیریی ناوچەکە.

ڕەهەندی ستراتیژی: ئەم سەردانە نیشان دەدات کە تاران بەردەوامە لە پاراستنی کەناڵە سیاسییەکانی خۆی لە هەرێمی کوردستاندا، یەکێتیی نیشتمانی و سلێمانی بە کەناڵێکی گرنگ بۆ گفتوگۆکردن لەسەر پرسە ئەمنی، ئابووری و سەقامگیرییەکان دەبینێت.

لە کۆتاییدا، کۆی ئەم دیدار و کۆبوونەوانە دەریدەخەن، سەردانی بافڵ تاڵەبانی تەنها سەردانێکی پڕۆتۆکۆڵی نەبووە، بەڵکو هەنگاوێک بووە بۆ پتەوکردنی کەناڵەکانی گفتوگۆ. لە هەمان کاتدا، ئەوەی ئەم گفتوگۆیانە تا چەند دەبنە بڕیار و هەنگاوی کرداری، پەیوەست دەبێت بە پێشهاتەکانی داهاتووی پەیوەندیی نێوان تاران، بەغدا و هەرێمی کوردستان.