سیناریۆکانی ڕووبەڕووبوونەوەی ئەمریکا و ئێران

ئیرادە میدیا

لەگەڵ گەیشتنی گرژییەکان بە لووتکە و شکستی دیپلۆماسی لەسەر دۆسیەی ئەتۆمی، سوپای ئەمریکا گەورەترین هێزی دەریایی و ئاسمانی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کۆکردووەتەوە، شارەزایانی سەربازی سێ سیناریۆی سەرەکی بۆ ئەم جەنگە ئەگەرە دەستنیشان دەکەن:

سیناریۆی یەکەم : گورزی نەشتەرگەریی ورد

ئەم سیناریۆیە کەمترین کات و زۆرترین وردەکاری دەخایەنێت.

شێوازی هێرشەکەش بەکارهێنانی فڕۆکەی شەبەنگ (F-35 و B-2) و موشەکی کروز بۆ لێدانی بنکە ئەتۆمییەکانی وەک (نەتەنز و فۆردۆ) و کارگەکانی درۆن.

بەئامانجی پەکخستنی توانای ئەتۆمی و پیشەسازی سەربازی ئێران بەبێ ڕووخاندنی ڕژێم.

کاردانەوەی ئێران و وەڵامدانەوەی سنووردار لە ڕێگەی گرووپە چەکدارەکان لە عێراق و سووریا بۆ سەر بنکەکانی ئەمریکا.

 سیناریۆی دووەم:  جەنگی ناهاوسەنگ و هەرێمی

ئەمە ئەو سیناریۆیەیە کە زۆرترین ئەگەری ڕوودانی هەیە و تێیدا جەنگەکە لە سنووری ئێران دەچێتە دەرەوە.

شێوازی هێرشەکەش ئەوەیە ئەمریکا هەموو توانای بەرگری ئاسمانی و موشەکیی ئێران تێکدەشکێنێت و لەپەل و پۆی دەخات
بەئەگەرێکی کەمەوە ئێران 
گەرووی هورمز دادەخات بە بەکارهێنانی مینی دەریایی و بەلەمی خێرا بۆ پەکخستنی هەناردەی نەوت.

چالاککردنی بەرەکان: حزبوڵڵا لە لوبنان، حوسییەکان لە یەمەن، و گروپە عێراقییەکان بە هاوکات هێرش دەکەنە سەر ئیسرائیل و بنکە ئەمریکییەکان.

ئەنجامی ئەم سیناریویەش پەککەوتنی ئابووری جیهان و گرانبوونی یەکجار زۆری نرخی سوتەمەنی.

 سیناریۆی سێیەم: داڕمانی گشتگیر

ئەمە مەترسیدارترین و گەورەترین سیناریۆیە.

•شێوازی هێرشەکەش بۆردومانکردنی هەموو جومگەکانی سەرەکییەکانی ئێراندەبێت وەک  وێستگەکانی کارەبا و بەندەرەکان و پاڵاوگەکانی نەوت و تا دەگاتە ناوەندەکانی بڕیاردانی سیاسی.

•ئامانج لەم سیناریۆیەش ناچارکردنی ئێران بۆ تەسلیمبوونی بێ مەرج یان گۆڕینی ڕژێم.

لەئەنجامدا پشێویەکی گەورە لە ناوخۆی ئێران دروست دەبێت  و شەپۆلێکی ملیۆنی لە کۆچبەر بەرەو تورکیا و عێراق و هەرێمی کوردستان نائارامییەکی درێژخایەن کە ڕەنگە دەیان ساڵ بخایەنێت.

کاریگەرییەکان ئەم جەنگە لەسەر هەرێمی کوردستان

لە هەموو سیناریۆو ئەگەرەکاندا ، هەرێمی کوردستان دەکەوێتە ژێر کاریگەریی ڕاستەوخۆی ئەو جەنگەوە بەشێوەیەک لەروی 
ئاسایشەوە بە ئەگەرێکی زۆرەوە  هەولێر دەکرێتە ئامانج و لەروی ئابووریشەوە ئەگەری بەرزبوونەوەی نرخی کەلوپەل و تێکچوونی بازرگانیکردن لەگەڵ ئێران.

لەرووی کۆمەڵایەتیشەوەبە ئەگەری زۆرەوە  هەرێم ڕووبەڕووی شەپۆلێکی پەنابەران دەبێتەوە

سەبارەت بەرۆڵی ڕووسیا، چین و تورکیا  ئایا چی دەبێت؟
 
بێگومان ئەو وڵاتەنە بێ هەڵوێست نابن، چونکە بەرژەوەندییەکانیان لە ناوچەکەدا ڕاستەوخۆ بەندە بە سەقامگیری یان مانەوەی ئێران وەک هێزێکی دژە ئەمریکا. بەڵام جۆری هەڵوێستەکانیان جیاواز دەبێت:

1. ڕووسیا: "هاوپەیمانی ستراتیژی لە کاتی تەنگانەدا"

ڕووسیا ئێستا ئێران وەک گرنگترین هاوپەیمانی خۆی دەبینێت (بەهۆی جەنگی ئۆکرانیا و کڕینی درۆن و موشەک لێی).

• پشتیوانی سەربازی: ڕووسیا ڕەنگە زانیاری هەواڵگری سەتەلایتی کاتی (Real-time) بداتە ئێران بۆ ئەوەی بزانن فڕۆکەکانی ئەمریکا کەی دەست پێ دەکەن،هەروەها ڕەنگە سیستەمی بەرگری ئاسمانی وەک S-400 بە پەلە ڕەوانەی ئێران بکات.

• پشتیوانی سیاسی: لە ئەنجومەنی ئاسایش ڤیتۆ دژی هەر بڕیارێکی ئەمریکا بەکاردەهێنێت و جەنگەکە وەک "تاوانێکی نێودەوڵەتی" وەسف دەکات.

• بەڵام: ڕووسیا خۆی ناخاتە ناو جەنگێکی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئەمریکا لە پێناو ئێراندا، بەڵکو هەوڵ دەدات جەنگەکە بۆ ئەمریکا بکاتە "قوڕاوی ئۆکرانیا" و هێزەکانی واشنتۆن لە ناوچەکەدا پەک بخات.

2. چین: "پارێزەری ئابووری و نەوت"

چین گەورەترین کڕیاری نەوتی ئێرانە و نایەوێت سەرچاوەی وزەکەی بکەوێتە مەترسییەوە.

• فشاری ئابووری: چین دەتوانێت وەک کارتێکی فشار، دەست بکات بە فرۆشتنی قەواڵە داراییەکانی ئەمریکا یان فشار لەسەر بازاڕی جیهانی دروست بکات.

• نێوەندگیری: چین هەوڵ دەدات وەک "ئاشتیخواز" دەربکەوێت و داوای ڕاگرتنی دەستبەجێی جەنگ بکات بۆ ئەوەی بازرگانییەکەی (پڕۆژەی ڕێگای ئاوریشم) تێکنەچێت.

• پشتیوانی تەکنەلۆژی: پێدانی ڕادار و ئامێری شەڕی ئەلیکترۆنی بە ئێران بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ.

3. تورکیا: هاوسەنگییەکی مەترسیدار

تورکیا وەک ئەندامێکی ناتۆ (NATO) لە بارودۆخێکی زۆر سەختدا دەبێت.

• ڕێگەنەدان بە بەکارهێنانی خاکەکەی: تورکیا ڕەنگە ڕێگە نەدات ئەمریکا بنکەی ئاسمانی "ئینجیرلیک" بۆ لێدانی ئێران بەکاربهێنێت (هاوشێوەی ساڵی 2003 لە جەنگی عێراق)، چونکە نایەوێت جەنگ لەسەر سنوورەکانی بێت.

• ترس لە ئاوارە و نائارامی: تورکیا زۆر دەترسێت لەوەی تێکچوونی ئێران ببێتە هۆی شەپۆلێکی ملیۆنی لە ئاوارە بەرەو تورکیا و بەهێزبوونی گروپە کوردییەکانی سەر سنوور.

• هەڵوێستی ناڕازی: ئەردۆغان بە توندی دژی هێرشەکە دەوەستێتەوە و وەک "هەڕەشە بۆ سەر جیهانی ئیسلامی" وەسفی دەکات، بەڵام ناچێتە ناو جەنگ لە دژی ئەمریکا.