شەڕی پەیامە دژبەیەکەکانی ئەمریکا و ئێران؛ لە لێواری تەقینەوەی سەربازی و کۆتایی ئاگربەست

لە کاتێکدا فەرماندەیی ناوەندیی سوپای ئەمریکا (سێنتکۆم) بە توندترین هێرشی سەربازیی سەدان پێگەی بەرگریی و بەلەمی خێرای ئێران لە گەرووی هورمز دەکاتە ئامانج، واشنتن هێشتا دەڵێت "پابەندی ڕێڕەوی دیپلۆماسین"؛ دژایەتییەک کە تاران وەک "زۆرداری و فێڵکردن" دەیبینێت و ڕایدەگەیەنێت کە ڕێککەوتنی کۆتاییهێنان بە جەنگ بەهۆی هێرشەکان و گەڕانەوەی سزاکانی نەوتەوە بێ بەها بووە، بەمەش ناوچەکە لەبەردەم تاقیكردنەوەیەكی سەربازیی بێپێشینەدایە.

دژایەتییەکان لە لێدوانی ئەمریکا و ئێراندا: هێرشکردن یان دیپلۆماسی؟

جەوهەری ئەم ئاڵۆزییە نوێیە لەو دژیەکییە گەورەیەدا کورت دەبێتەوە کە لە لێدوانی بەرپرسانی هەردوو وڵاتدا دەبینرێت. ئەمریکا لە لایەکەوە لە ڕێگەی هێزی سەربازییەوە فشار دەکات و لە لایەکی تریشەوە باس لە دەرگای کراوەی گفتوگۆ دەکات. لە بەرامبەردا، ئێران زمانێکی توندی هەڕەشە و هاوکات پێناسەکردنی ڕەفتارەکانی ئەمریکا وەک "یارییەکی سیاسیی ناپاک" بەکاردەهێنێت.

واشنتن: هێرشی سەربازی وەک ئامرازێکی دیپلۆماسی!

سەیرترین دژیەکی لە لایەنی ئەمریکییەوە لەوەدا دەردەکەوێت کە ڕۆژنامەی "وۆڵ ستریت جۆرناڵ" لە زاری بەرپرسێکی باڵاوە بڵاویکردووەتەوە:"ئەمریکا ئاڵۆزیی سەربازی وەک جێگرەوەی ڕێڕەوی سیاسی نابینێت، بەڵکو وەک فشارێک لەپێناو گەیشتن بە ڕێککەوتنی کۆتایی دەیبینێت."

ئەم لێدوانە لە کاتێکدایە کە سوپای ئەمریکا گورزێکی کوشندەی وەشاندووە و تێیدا:

80 پێگەی بەرگریی ئاسمانی، تۆڕی سەرکردایەتی و ڕاداری کەناراوەکانی ئێرانی پەکخستووە.

60 بەلەمی خێرای سوپای پاسدارانی لە نزیک گەرووی هورمز کردووەتە ئامانج.

هاوکات، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە لوتکەی ناتۆ لە تورکیا، بە تەواوی هێڵە دیپلۆماسییەکانی بەزاند و بە زمانێکی توند و یەکلاکەرەوە وتی:"من نامەوێت لەگەڵ ئێرانییەکان ڕێکبکەوم، ئەوانە کەسانی نەخۆشن، بۆیە دەتوانم بڵێم ئاگربەست کۆتایی هاتووە... ڕەنگە ئەمشەو جارێکی تر لە ئێران بدەینەوە."

ئەم لێدوانە ڕاستەوخۆ دژبەیەکبوونی تێڕوانینی کۆشکی سپی و پنتاگۆن لە لایەک، و لێدوانی دیپلۆماتکارانی ئەمریکی لە لایەکی ترەوە نیشان دەدات.

 تاران: شەش پێشێلکاری و ڕەتکردنەوەی "یاریی مۆندیال"

لە بەرامبەردا، سەرکردایەتیی ئێران لە نێوان هەڕەشەی سەربازی و ڕەخنەی سیاسیی تونددا دابەش بووە:

محەمەد باقر قاڵیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، هێرشەکەی ئەمریکای بە پێشێلکارییەکی گەورەی یاداشتی لێکتێگەیشتن دانا. ئەو لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئێکس، شەش خاڵی وەک پێشێلکاریی واشنتن دیاری کرد، لەوانە: گەڕاندنەوەی سزاکانی نەوت، دۆخی گەرووی هورمز، هێرش بۆ سەر باشووری ئێران، و پشتگیریکردنی هێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر لوبنان. قاڵیباف وتی: "سەردەمی تۆقاندن و گێچەڵکردن کۆتایی هات، ئێمە ڕادەست نابین."

لەلایەکی ترەوە، مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران، بە زمانێکی جیاواز و لە ڕێگەی وێنایەکی وەرزشییەوە هێرشی کردە سەر سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا و نووسی: "ڕەفتاری حکومەتی ئەمریکا وەک میوانداری جامی جیهانی (مۆندیال) وایە؛ پەیڕەوی هەمان سیاسەتی دەرەوەی خۆی دەکات: پێشێلکردنی یاساکان، زۆرداری بەرانبەر رکابەرەکان، دروستکردنی کۆسپ، و فێڵکردن."

هورمز؛ چەقی کێشمەکێش و سزای نەوتی

ئەم تەقینەوە سەربازییە دوای ئەوە هات کە وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا مۆڵەتی کاتیی هەناردەکردنی نەوتی ئێرانی هەڵوەشاندەوە. واشنتن ئەم هەنگاوە بە پەرچەکردار دەزانێت بەرامبەر هێرشەکەی ئێران بۆ سەر سێ کەشتیی بازرگانی (کە یەکێکیان گازی سروشتیی قەتەری بووە) لە گەرووی هورمز.

بەڵام وەزارەتی دەرەوەی ئێران تۆمەتەکە دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەمریکا و دەڵێت، بەزاندنی سەروەریی خاکەکەیان و هێرشکردنە سەر بنکەکانی چاودێری لە باشووری ئێران، پێشێلکردنی ئاشکرای ماددەی دووی پەیماننامەی نەتەوە یەکگرتووەکانە.

کۆتایی ڕێککەوتنەکە و هۆشداریی توند بۆ هاوپەیمانان

تاران بە فەرمی ڕایگەیاندووە کە بەهۆی ئەم زنجیرە هه‌نگاوانه‌ی ئەمریکاوە، ڕێککەوتنی کۆتاییهێنان بە جەنگ "بێ بایەخ و بێ ئەنجام" بووە و واشنتن بەرپرسیاری یەکەمی گرژییەکانە.

لە پەیامێکی هۆشداریدەر و مەترسیداردا بۆ وڵاتانی ناوچەکە، وەزارەتی دەرەوەی ئێران ڕایگەیاند"هەر وڵاتێک ڕێگە بدات خاکەکەی بۆ هێرشکردنە سەر ئێران بەکاربهێنرێت، وەک هاوبەش لە تاوانەکەدا هەژمار دەکرێت و دەبێت بەرپرسیارێتیی یاسایی و سەربازییەکەی ئەستۆ بگرێت."