زەیدی و ئەردۆغان لەسەر چی ڕێككەوتن؟

عەلی زەیدی سەرۆكوەزیرانی عێراق و ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆك كۆماری توركیا، دوای كۆبوونەوەیان لە ئەنكەرە ژمارەیەك یاداشتیان ئیمزاكرد. ئەردۆغان ڕایگەیاند پرسی ئەمنیی و وزە كاری لەپێشینەی گفتوگۆكان بوو.

لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیی هاوبەشدا، ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆك كۆماری توركیا و عەلی زەیدی سەرۆكوەزیرانی عێراق قسەیان كرد.

ئەردۆغان ڕایگەیاند، پرسی ئەمنیی و وزە كاری لەپێشینەی گفتوگۆكانمان بوو لەگەڵ سەرۆكوەزیرانی عیراق.وتیشی سەرۆكوەزیرانی عێراق وتویەتی یەك ملیۆن لیتر نەوت لە رێگەی توركیاوە هەناردە دەكات.

وتیشی، عەلی زەیدی لە قۆناغێكی گرنگی مێژووییدا سەرۆكایەتی عیراق دەكات، ئامادەین لە بواری وزە هاوكاری عێراق بكەین، لە پەیوەندی بەردەوامیشداین لەگەڵ عێراق لەپێناو بەدەستهێنانی سەقامگیری ناوچەكە.

سەبارەت بە پرسی ئاو، ئەردۆغان ڕایگەیاند، هەوڵدەدەین پرسی ئاو لەگەڵ عێراق بە ڕێگەیەكی ژیرانە چارەسەر بكەین.

لەبارەی ڕێگەی گەشەپێدانیشەوە، سەرۆك كۆماری توركیا ڕایگەیاند، ڕێگەی گەشەپێدان ڕۆژ بە ڕۆژ گرنگیەكەی زیاتر دەبێت، سەرۆكوەزیرانی عیراقیش هەوڵ بۆ سەركەوتنی دەدات.

لەلایەن خۆشیەوە، عەلی زەیدی سەرۆكوەزیرانی عێراق ڕایگەیاند، لەڕووی جوگرافی و وزە و ئاوەوە لەگەڵ توركیا هاوبەشین، پەیوەندیەكانی هەردوو وڵاتیش زۆر گەشەی كردووە و لە ئێستاشەوە دەستدەكەین بە جێبەجێكردنی پرۆژەی ڕێگای گەشەپێدان.

دوای كۆنگرەكەیان، وەفدی هاوبەشی عێراق و توركیا بەیاننامەیەكی هاوبەشیان بڵاوكردەوەو ڕایانگەیاند، هەردوولا تەئكیدیان كردەوە لەسەر بەردەوامیی پتەوكردنی هاوكاری ستراتیژی نێوان هەردوو وڵات.

هەر بەپێی بەیاننامەكە، لەسەرجەم بوارەكاندا عێراق و توركیا پەیوەندیەكانیان گەشەپێدەدەن، ڕێككەوتنیش كراوە لەسەر بەستنی پێنجەم كۆبوونەوەی ئەنجومەنی هاریكاری ستراتیژی لەسەر ئاستی باڵا لە بەغداد لەو كاتەی هەردوولا لەسەری ڕێكدەكەون.

لە بەشێكی تری بەیاننامەكەشدا، عێراق و توركیا تەئكیدیان لەسەر پاراستنی سەروەری دەوڵەتانی ناوچەكە و ئاسایش و پارێزراوی خاكەكەیان كردووەتەوە، سەرۆك كۆماری توركیاش سوپاسی عێراقی كردووە بۆ پشتیوانی لە هەوڵەكانی لەپێناو پرۆسەی توركیای بێ تیرۆر.

هەردوولا تەئكیدیان لە گرنگیی هاوكاری یەكتر كردووەتەوە بۆ هەماهەنگی ئەمنیی بۆ سەركەوتن بەسەر ئەو هەڕەشانەی سنوور دەبڕن و خزمەت بە سەقامگیری ناوچەكە دەكات.

ڕۆژی سێشەممە وەفدێكی باڵای عێراق بە سەرۆكایەتی عەلی زەیدی، سەرۆكوەزیران، بە سەردانێكی رەسمی گەیشتە توركیا، دوای ئەوەی زەیدی لە ئەنكەرە تاجە گوڵینەی لەسەر گۆڕی ئەتاتورك دانا، لەگەڵ رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆك كۆماری توركیا كۆبوەوە.

ئەم سەردانەی عەلی زەیدی بۆ ئەنكەرە، دەبێتە سێیەم سەردانی رەسمی ناوبراو لەم مانگەدا دوای هەریەكە لە واشنتۆن و تاران؛ لە 13ـی ئەم مانگە زەیدی سەردانی ئەمریكای كرد و 48 رێككەوتننامە و لێكتێگەیشتنی ئیمزاكرد.

هەروەها لە 23ـی مانگ سەردانی ئێرانی كرد و تێیدا رێككەوتنامەیەك و 3 یاداشتنامەی ئیمزاكرد. دوای كۆتاییهاتنی گەشتەكەی بۆ توركیا، سەرۆك وەزیرانی عیراق رۆژی پێنجشەممە روو لە سعودیە دەكات. لەوێ لەگەڵ شازادەی جێنشین و لێپرسراوانی باڵای ئەو وڵاتە كۆدەبێتەوە. تەوەری سەرەكیی گفتوگۆكانیش بریتی دەبێت لە پەرەپێدانی پەیوەندییەكانی نێوان بەغداد و ریاز لە ئاستە جیاوازەكاندا.

ئەم هەنگاوانەی سەرۆك وەزیرانی عێراق وەك هەوڵێك بۆ بەهێزكردنی پێگەی ئابووری و سیاسیی عێراق لە ناوچەكەدا دەبینرێت. لە نوێترین وتاریدا كە لە ئاژانسی ئەنادۆڵ-ی توركیا بڵاوكراوەتەوە، عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عێراق، تەئكید لە گۆڕینی پەیوەندییەكانی نێوان عیراق و توركیا دەكاتەوە بۆ هاوبەشییەكی ستراتیژیی ئابووری، بەتایبەت لەڕێگەی پڕۆژەی "رێگای گەشەپێدان" كە ناوچەكە دەكاتە ئەڵقەی بەستنەوەی بازرگانی جیهانی. هەروەها ئاماژە بە پێویستی بەڕێوەبردنی هاوبەشی دۆسیەی ئاو و ئاسایش لەنێوان هەردوو وڵاتی دراوسێ دەكات بۆ مسۆگەركردنی سەقامگیری و گەشەسەندنی ناوچەیی.