یاسای چوارچێوە لەلایەن سەرۆک کۆماری تورکیاوە پەسەندکرا و رۆژنامەی تورکیا بڵاویکردەوە

یاسای چوارچێوە کە ناوی لێنراوە یاسای 'پتەوکردنی یەکگرتنی نەتەوەیی و یەکپارچەیی کۆمەڵایەتی' و تایبەتە بە یاسایکردنی پرۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک، لە ڕۆژنامەی فەرمی تورکیا بڵاوکرایەوە.

دوای بڵاوکردنەوەی یاسای چوارچێوە لە ڕۆژنامەکەدا، تەیب ئەردۆغان، سەرۆککۆماری تورکیا لە لاپەڕەی فەرمی خۆی لە دیجیتاڵ میدیای 'ئێکس' پەیامێکی بڵاوکردەوە و سوپاسی خۆی ئاڕاستەی هەموو ئەو کەسانە کرد کە ڕۆڵی هەبووە لە یاساکەدا.

یاساکە لە ١٢ مادە پێکدێت و لە ١٠ـی ئاب بە دەنگی بەڵێی ٤٦٧ پەرلەمانتار لە کۆبوونەوەی گشتیی پەرلەمانی تورکیا پەسەند کرا.

لەلایەن خۆیەوە، تایب تەمەل، جێگری هاوسەرۆکانی دەم پارتی، ڕایگەیاند پڕۆسەی ئاشتی لە هەستیارترین قۆناغی خۆیدایە و دیدار و هەوڵە دیپلۆماسییەکان سەبارەت بەو پڕۆسەیە بەردەوامن.
تەمەل جەختی کردەوە پێویستە عەبدوڵا ئۆجالان ڕۆڵی سەرەکی لە بەڕێوەبردنی پڕۆسەی ئاشتی هەبێت، چونکە بە بۆچوونی ئەو گەڕانەوەی گەریلا و ئەو کەسانەی لە دەرەوەی وڵاتن، لە ڕێگەی بەشداریی ئۆجالانەوە ئاسانتر دەبێت.
ئەو هەروەها ئاماژەی بەوە کرد کە ئۆجالان لە ئەنجومەنی گشتیدا بەشدار دەبێت و ئەنجومەنێکی تایبەتیش لەنێوان ڕێکخستن و حکومەت بۆ بەڕێوەبردنی پڕۆسەکە دادەمەزرێت.

تەمەل لەبارەی شەشەمین کۆنگرەی ئاسایی دەم پارتیشەوە وتی، کۆنگرەکە قۆناغێکی نوێبوونەوەی حیزبەکەیە و هاوپەیمانی لەگەڵ لایەنە چەپ و ئۆپۆزسیۆنەکان بەردەوام دەبێت.
ناوبراو جەختی کردەوە، لە سایەی کۆنگرەکەدا سیاسەت و ئاراستەیەکی نوێ بۆ دەم پارتی دادەڕێژرێتەوە.

چەند رۆژێک لەمەوبەر دەوڵەت باخچەلی سەرۆکی مەهەپە رایگەیاند دەبێت هەلومەرجی گونجاو بڕەخسێنرێت بۆ ئەوەی ئۆجەلان بتوانێت بەردەوام بێت لە بەشداریکردن لە پرۆسەکەدا، ئەوەش لە کاتێکدایە دوێنێ موراد قەرەیلان ئەندامی فەرماندەیی نەپەگە چەکدانانی گەریلای بەستەوە بە ئازادبوونی عەبدوڵا ئۆجەلان رێبەری زیندانیکراوی پەکەکە.

دەوڵەت باخچەلی، سەرۆکی مەهەپە، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ رۆژنامەی تورکگون وتی،  زۆرینەی هەرە زۆری گەلەكەمان دەیانەوێت تیرۆر بە تەواوی لە کارنامەی وڵات كۆتایبێت و پڕۆسەکە بەهێزی دانایی ئەنادۆڵ و ژیریی دەوڵەت کۆتایی پێدێت.

باخچەلی ئاماژە بەوەدەكات، لە تەواوی ئەم پڕۆسەیەدا هیچ دانوستانێکی نهێنی یان هیچ کارێک بەبێ ئاگاداری هاوڵاتیانمان نەکراوە، پڕۆسەکە بە شێوازێک ئەنجامدراوە کە شایستەی هەستیارییەکەی بێت، بە ئارامی، عەقڵانییەت، خۆشەویستی بۆ نیشتمان و نەتەوەو بە بڕوایەکی بەهێز و ئیرادەیەک بۆ بەهێزکردنی برایەتی.پەڕینەوەیەکی گرنگ کراوە لە دامەزراندنی چوارچێوەیەکی بەهێز بۆ تورکیایەکی بێ تیرۆر، وەک بەردەوام وتوومە، ئەمە بابەتێکە لە سەرووی سیاستەوەیە و بەم یاسایە 86ملیۆن هاووڵاتیمان سەرکەوتنیان بەدەستهێنا، سەرەڕای گەلانی ناوچەكانی دراوسێمان، ئەم هەوڵە ئیرادەیەکە بۆ پاراستنی بڕایەتی هەزار ساڵەمان و لە هەزار ساڵی داهاتوودا و هەنگاوێکیشە بەرەو دیموکراسی و گەشەپێدان.

باخچەلی هۆشداریدا لە تێکدان و ئاژاوەگێڕی و جەختی کردەوە، رێکاری پێویست دەگیرێتە بەر دژی هەموو جۆرەکانی دەستکاریكردن.وتیشی، بێگومان هێزی نهێنی ناوخۆیی و دەرەکی هەن کە هەوڵی چاندنی ئاژاوەو شێواندنی راستییەکان دەدەن، داوا لە نەتەوە سەربەرزەکەمان دەکەم بە تەواوی هۆشیار ببنەوە دژی ئاژاوەگێڕییەکان، دەرفەت نادەینە ئەوانەی دەیانەوێت پڕۆسەکە بەلارێدا ببەن و بشێوێنن و رێگە نادەین هەوڵەکانی ئاژاوەگێڕی لەلایەن بریکارەکانی ئیمپریالیزم و وتەبێژەکانیان لە ناوخۆی وڵاتدا سەربکەوێت.

دەوڵەت باخچەلی لە درێژەی قسەکانیدا ئاماژەی بەوەشكرد، لە پڕۆسەی داهاتوودا، زۆر گرنگ دەبێت کە هەنگاوی تر بنرێن کە لە راپۆرتی هاوبەشی لیژنەی نیشتمانی بۆ پێکەوەژیان، برایەتی و دیموکراسیدا تیشکیان خراوەتە سەر، ئەمەش بۆ ئەنجامدانی رێکخستنە یاسایی و کارگێڕییە پێویستەکان و جێبەجێکردنیان لە رێگەی هاوکاری و هەماهەنگی کاریگەرەوە.دەشڵێت، دەبێت ئەو دەرفەت و مەرجانە بڕەخسێندرێن کە رێگە بە عەبدوڵا ئۆجەلان بدات، کە رۆڵێکی سەرەکی بینی لە بڕیاری پارتی کەکرێکارانی کوردستان بۆ هەڵوەشاندنەوەی خۆی و دانانی چەک، لەگەڵ داواکارییەکەی بۆ ئاشتی و کۆمەڵگەیەکی دیموکراتیک وەک رێبەری دامەزرێنەری پارتەکە، تاکو لە قۆناغی داهاتوودا بەردەوام بێت لە بەشداریپێکردنی لەم پڕۆسەیەدا، تورکیا بە وردییەوە هەڵسەنگاندن بۆ هەموو هەوڵە پیسەکان دەکات کە ئامانجیان تێکدانی ئەم پڕۆسەیەیە و رێکاری پێویست دەگرێتە بەر بۆ روبەڕوبوونەوەیان.

وتەکانی باخچەلی وەک وەڵامدانەوە بوو بۆ موراد قەرەیلان ئەندامی فەرماندەیی ناوەندی پاراستنی گەل (نەپەگە): کە چەند رۆژێک لەمەوبەر ڕایگەیاند، یاسای چوارچێوە کە لە پەرلەمانی تورکیا دەرچوو، هەنگاوێکی نوێ و بەنرخە لە مێژووی کۆماردا، چونکە کۆمار پێشتر دانی بە ئیرادەی کورددا نەناوە و ویستوویەتی لەناوی ببات.

وتیشی، ئەم یاسایە کەموکوڕی و هەڵەی یاسایی زۆری تێدایە، پێگەی ئەندازیاری پرۆسەکە (ڕێبەر ئاپۆ)، وشەی کورد و پرسی دیموکراسی فەرامۆش کردووە، لەجیاتی چارەسەری ڕیشەیی بۆ پرسێکی سەد ساڵە، تەنیا بە چەکدانانی گەریلاوە بەستراوەتەوە.

"پرۆسەکە دەبێت بە تەواوی لەلایەن ڕێبەر ئاپۆوە بەڕێوە بچێت و ئازادیی جەستەیی بەدی بێت، چونکە بەبێ ئەو ئاشتی دروست نابێت، تەڤگەری ئازادی (په‌كه‌كه‌ له‌دوای خۆهه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ ئێستا به‌م ناوه‌وه‌ كارده‌كات) ئامادەیی نیشان داوە شەڕ و تێکۆشانی چەکداری بباتە گۆڕەپانی سیاسەت و یاسا، بەو مەرجەی ڕێبەر ئاپۆ ڕۆڵی خۆی وەربگرێت و قەناعەت بە هاوڕێیانی بکات". قەرەیلان وای وت.

قەرەیلان وتی، شەڕی 33 ساڵەی ڕابردوو نەبوونی چارەسەر بوو بەرامبەر سیاسەتی لەناوبردن، ئێستا کاتی ئەوەیە لە سێدارەدانەوە بپەڕینەوە بۆ سەر مێزی گفتوگۆ، ئامانجی سەرەکی تەڤگەر ڕێککەوتن و بەشداریکردنە لە کۆماری دیموکراتیکدا، پێویستە دەوڵەتی تورک دەست لە تۆمەتی تیرۆر هەڵبگرێت و بنەمای دادپەروەری ڕەچاو بکات، هەرچەندە یاسای چوارچێوە لەسەر ڕەنجی ڕێبەرێتی و خوێنی شەهیدان هاتووەتە ئاراوە، بەڵام دەبێت کەموکوڕییەکانی چاک بکرێن تا ئاشتییەکی هەمیشەیی بێتە دی، کە سودی بۆ تەواوی گەلانی تورکیا دەبێت.