دەستێوەردانی ئەمریکا چارەنووسی حکومەت لە بەغدا دیاری دەکات

ئیرادە میدیا

ڕاپۆرتی ئیرادە
پەیامی نهێنی نوێ لە لایەن ترەمپەوە بەغدا دەلەرزێنێت و مالیکی بەم زووانە دەکشێتەوە. پەیامێکی "نوێ و زۆر مەترسیدار"ی ئەمریکا لەم دواییانەدا گەیشتە چوارچێوەی هەماهەنگی شیعە.

سایتی ئیلاف لە بەغدا بڵاوی کردۆتەوە کە سەرچاوە سیاسییە باڵاکانی عێراق ڕاگەیاندووە، پەیامێکی "نوێ و زۆر مەترسیدار"ی ئەمریکا لەم دواییانەدا گەیشتووەتە چوارچێوەی هەماهەنگی شیعەکان سەبارەت بە پێکهێنانی حکومەتی نۆیەمی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە، ئەمەش وڵاتەکەی خستۆتە قۆناغێکی مەترسیداری فشارە سیاسی و دیپلۆماسییەکانەوە.

سه ڕچاوه کان ئەوەشیان ڕایانگه یاند، له چه ند ڕۆژی ڕابردوودا په یامه دووباره کانی ئه مریکا بۆ به غدا له سه ڕ دوو پرسی سه ڕه کی چڕ بوه ته وه که بریتین له: پێکهێنانی حکوومه ت و کوتله چه کدارەکانی نزیک لە ئێران. ئەم پەیامانە ئاماژەیان بەوە دەکرد کە سزاکانی ئەمریکا بۆ سەر عێراق ئامادەن بۆ جێبەجێکردن و تەنها ڕاگەیاندنی فەرمی هەڵپەسێردراون. هەروەها پێشنیاریان کرد کە عێراق دەتوانێت خۆی لەم سزایانە بەدوور بگرێت بە کۆتایی هێنان بە پرۆسەی پێکهێنانی حکومەت و هەڵبژاردنی سەرۆکوەزیرانی نوێ بە مەرجێک نووری مالیکی کاندید نەبێت بۆ ئەو پۆستە.

لەماوەی 23 ساڵی ڕابردوودا عێراق هەشت حکومەتی پێکهێناوە، کە هەشت حکومەتیان لەلایەن نووری مالیکی سەرۆکی هاوپەیمانی دەوڵەتی یاساوە سەرۆکایەتی دەکرا لەساڵی 2006 تا 2014، ئەمڕۆ هەوڵی گەڕانەوەی دەدات، بەڵام ڕووبەڕووی ئاستەنگی بەرچاو دەبێتەوە.

ئەم پێشهاتە کەمتر لە 24 کاتژمێر پێش دەستپێکردنی شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەدژی ئێران دێت، ئەمەش دیمەنی سیاسی بەغدا زیاتر ئاڵۆزتر دەکات و چوارچێوەی هەماهەنگی لە دۆخێکی ناجێگیردا دادەنێت، بەتایبەتی کە بەشێک لە ئەندامانی ئەو وڵاتە لە نزیکەوە پەیوەستن بە چارەنووسی خۆیانەوە لە ئێران.

لە 24ی کانونی دووەمی 2026دا مالکی کاندید کرا، دوای ئەوەی سودانی کە هاوپەیمانییەکەی لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی ٢٠٢٥دا ٥١ کورسی بەدەستهێنا، ڕووبەڕووی ڕەتکردنەوەی ڕەوتی حیکمە بە سەرۆکایەتی عەمار حەکیم و بلۆکی سەدیقون (بالی سیاسی ئەساعیب ئەهلی حەق) بە سەرۆکایەتی قەیس خەزعەلی بووەوە.

بەگوێرەی ئەو سەرچاوانە، نووری مالیکی، سەرۆکی هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا نزیکە لە ڕاگەیاندنی کشانەوەی لە کێبڕکێی سەرۆک وەزیران، دوای ئەوەی درکی بەوە کردووە کە هەڵوێستەکەی لەژێر فشاری ئەمریکا و ڕەتکردنەوەی بەشێک لە هێزە شیعییەکان بۆ پشتیوانیکردن لێی، ئیتر کارا نییە. بەڵام مالیکی بەبێ دەستەبەرکردنی دەستکەوتی سیاسی بڕیاری کشانەوەی نەدا، ئەمەش وایکرد کشانەوەکەی مەرجدار بێت بە کاندیدکردنی کەسایەتییەک کە بە گونجاوی زانی بۆ پۆستی سەرۆکایەتیی ئەمریکا. ئەم مەرجە لەلایەن لایەنەکانی دیکەی ناو هاوپەیمانییەوە قبوڵ نەکرا، کە کشانەوە بە ئەولەویەت دەزانن بۆ کۆتاییهێنان بەو بنبەستە سیاسییەی ئێستا.

لە 27ی 1ی 2026، ترەمپ لە تۆڕی کۆمەڵایەتی خۆیدا نووسیویەتی: دەبیستم کە ڕەنگە میللەتی عێراق هەڵبژاردەی زۆر خراپی دانانەوەی نوری مالیکی بۆ سەرۆک وەزیران بکات، دوایین جار کە مالیکی دەسەڵاتی بەدەستهێنا، وڵاتەکە داڕما و دووچاری هەژاری و ئاژاوەی گەورە بوەوە، نابێت ڕێگە بدرێت ئەمە دووبارە ببێتەوە.

سەرچاوەکان دەشڵێن، کۆبوونەوەی پێشبینیکراوی چوارچێوەی هاوپەیمانی، لە ناوچەی سەوزی بەغدا، بە شێوەیەکی یەکلاکەرەوە ڕەوتی پڕۆسەی پێکهێنانی حکومەت دیاری دەکات. هاوسەنگی نێوان فشارەکانی ئەمریکا و بەرژەوەندیی هێزە ناوخۆییەکانی شیعە وەک خاڵێکی هەستیار دەمێنێتەوە کە هەڵبژاردنی یاریزانە سەرەکییەکان بەڕێوەدەبات.

کۆبوونەوەکە بە دووری 2.8 کیلۆمەتر لە باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغدا و 1.5 کیلۆمەتر لە پردی هەڵواسراوەوە بەڕێوەدەچێت، کە لایەنگرانی حزبوڵای کەتایب تێیدا کۆدەبنەوە لە هەوڵێکدا بۆ هێرشکردنە سەر باڵیۆزخانەکە.

سەرچاوەکان ئاماژەیان بۆ ئەوە کرد کە دەتوانێت لە چەند کاتژمێری داهاتوودا بڕیاری کۆتایی مالیکی بێت و ڕێگە بە چوارچێوەی هاوپەیمانان دەدات بەرەو چارەسەرێکی سیاسی هەنگاو بنێت کە ڕەنگە ڕێگری لە سزاکانی سەر عێراق بکات و ڕێگە خۆش بکات بۆ پێکهێنانی حکوومەتی نوێ بۆ کۆتاییهێنان بەو بنبەستەی کە لە دوای هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی 2015ەوە بوونی هەبووە.