عێراق سیستمی بودجەی دەگۆڕێت؛ جێگیرکردنی گرێبەستەکان لە سایەی ئاڵنگارییە داراییەکاندا

لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق ئاشکرای کرد کە ڕەزامەندیی وەزیری دارایی بەدەستهاتووە بۆ جێگیرکردنی دۆسیەی بەهەمیشەییکردنی فەرمانبەرانی گرێبەست لە ناو پڕۆژەیاسای بودجەی 2027 و دابینکردنی تەرخانکراوە داراییە پێویستەکان بۆیان. ئەم بڕیارە هەنگاوێکە بۆ پاراستنی مافی ئەو کارمەندانەی ساڵانێکە لە دامەزراوە جیاوازەکانی دەوڵەتدا خزمەت دەکەن و ئامانج لێی دروستکردنی سەقامگیریی وەزیفییە بۆ ئەم توێژە.

چەسپاندنی گرێبەستەکان لە یاسای بودجەدا

بەپێی ڕاگەیەندراوی پەرلەمانتاران محەمەد حسێن ئەبولعیس و عەلی شەداد لە لیژنەی دارایی، پڕۆژەی دامەزراندنی کارمەندانی گرێبەست و سەرجەم دۆسیە وەزیفییە پەیوەندیدارەکانیان ڕاستەوخۆ دەخرێتە ناو دەقی یاسایی بودجەی ساڵی 2027. لە ئێستادا پڕۆژەیاساکە لە وەزارەتی دارایی لە قۆناغی ئامادەکردن و لێکۆڵینەوەدایە، و بڕیارە دوای تەواوبوونی ڕەوانەی ئەنجومەنی ئابووریی وەزاری و ئەنجومەنی وەزیران بکرێت تا دەنگی لەسەر بدرێت و بڕیاری کۆتایی لە پەرلەمان وەربگرێت.

گۆڕینی سیستمی بودجە بۆ بەرنامە و بەرهەمداری

 هاوتەریب لەگەڵ بەهەمیشەییکردنی گرێبەستەکان، وەزارەتی دارایی عێراق هەوڵەکانی چڕکردووەتەوە بۆ ئەوەی ڕەشنووسی بودجەی 2027 بە سیستمێکی نوێ ئامادە بکات. جیاواز لە دوو دەیەی ڕابردوو، عێراق دەیەوێت لە «بودجەی تەقلیدیی بڕگە بە بڕگە»ەوە بۆ «بودجەی بەرنامە و بەرهەمداری» هەنگاو بنێت. جیاوازیی بنەڕەتی لە نێوان ئەم دوو جۆرە بودجەیەدا ئەوەیە کە سیستمی کۆن تەنها تیشکی دەخستە سەر تێچوو و کڕینەکانی حکومەت، بەڵام سیستمی نوێ گرنگی بە بەرهەم، ئەنجامەکان و بەستنەوەی تەرخانکردنی سەرچاوەکان بە ئامانجەکانەوە دەدات.

ئاستەنگە داراییەکان و ناڕوونیی داهات

 بنەماکانی ئەم بودجە نوێیە لە حوزەیرانی 2026 لەلایەن ئەنجومەنی وەزیرانەوە پەسەند کراوە و بڕیارە بانکی جیهانی و سندوقی نەختینەی نێودەوڵەتی هاوکاریی حکومەت بکەن. بەڵام پرسیاری سەرەکی ئەوەیە کە ئایا عێراق دەتوانێت ئەم سیستمە نوێیە جێبەجێ بکات؟ بەتایبەت کە پێشتر لە جێبەجێکردنی بودجەی تەقلیدیشدا ئاستەنگی گەورەی هەبووە. لە ئێستادا جێبەجێکردنی ئەم چاکسازییانە و بەهەمیشەییکردنی گرێبەستەکان رووبەڕووی ناڕوونیی داهاتە نەوتییەکان و خەرجییەکی زەبەلاح دەبێتەوە کە تەنها 100 تریلیۆن دیناری بۆ مووچەی ساڵانە تەرخان کراوە، ئەمەش حکومەت دەخاتە بەردەم تاقیکردنەوەیەکی زۆر سەخت لە ساڵی داهاتوودا.