کشانەوەی هێزەکانی هاوپەیمانان لە عێراق و هەرێم؛ هەڵسەنگاندنی سیاسی و سەربازیی بۆ داهاتووی سەقامگیری چییە؟

لە ٣٠ی ئەیلولی ٢٠٢٦دا، ئەرکی مەیدانیی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی دژ بە داعش لە عێراق و هەرێمی کوردستان بە فەرمی کۆتایی هات

لە ٣٠ی ئەیلولی ٢٠٢٦دا، ئەرکی مەیدانیی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی دژ بە داعش لە عێراق و هەرێمی کوردستان بە فەرمی کۆتایی هات. ئەم هەنگاوە کە پاش نزیکەی ١٢ ساڵ لە پێکهاتنی هاوپەیمانییەکە لە ساڵی ٢٠١٤دا دێت، پەیوەندییە سەربازییەکانی نێوان واشنتن و بەغدا لە فۆڕمی هاوپەیمانیی فرەلایەنەوە دەگوازێتەوە بۆ ڕێککەوتنی دووقۆڵیی ئەمنی و ستراتیجی. بەرپرسان و لایەنە جیاوازەکان دیدگا و هەڵسەنگاندنی جیاواز بۆ ئەم وەرچەرخانە مێژووییە دەخەنە ڕوو.

لە ڕێوڕەسمی کۆتاییهاتنی ئەرکەکەدا، عەبدولئەمیر شەمەری، بەڕێوەبەری نووسینگەی فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکانی عێراق، جەختی کردەوە، عێراقی ئەمڕۆ جیاوازە و توانیویەتی تاقیکردنەوەیەکی قورس تێپەڕێنێت، سوپاسی هاوپەیمانانیشی کرد بۆ پشتگیرییەکانیان لە ڕۆژە سەختەکاندا. هاوکات عەلی زەیدی، سەرۆکوەزیرانی عێراق، ڕایگەیاند کە کۆتاییهاتنی ئەم ئەركە بە مانای کۆتاییهاتنی شەڕی تیرۆر نییە، بەڵکو گواستنەوەی عێراقە بۆ قۆناغێک کە تێیدا بەرپرسیارێتیی تەواوی ئاسایش و سەقامگیری لە ئەستۆ دەگرێت، و جەختی کردەوە کە نابێت هیچ چەکێک لە دەرەوەی یاسا بمێنێت. لە بەرامبەردا، موقتەدا سەدر، رێبەری رەوتی نیشتمانی شیعە، داوای کرد سوپای ئەمریكا قەرەبوی زیانەكانی عێراق بکاتەوە و هۆشداری دا لە هەر دەستوەردانێکی دەرەکی.

لەلای خۆیەوە، ئەدمیرال لیام هۆڵین، فەرماندەی هێزی پرۆسە هاوبەشەکانی ئەمریكا، ڕایگەیاند، هێزەکانی هاوپەیمانان بە شێوەیەکی رێكخراو لە بنکەی سەربازیی هەولێر و سەرجەم ناوچەکانی تر کشاونەتەوە، کە ئەمەش دوای ئەوە هات کە ئەرکی سەرەکیی تێشکاندنی خەلافەتی داعش بەسەرکەوتوویی جێبەجێ کرا. تۆم باراک، نێردەی تایبەتی سەرۆکی ئەمریکا بۆ عێراقیش، ئاماژەی بەوە دا کە ئەمە دەرفەتێکی زێڕینە بۆ سەرۆکوەزیران و گەلی عێراق تاوەکو هێزە چەکدارەکان بخەنە ژێر فەرمانڕەوایی یەک دەوڵەتەوە و ئەمریکا وەک دۆستێک مامەڵە بکات، نەک هێزێکی پارێزەر. سەرۆک کۆماری عێراق، نزار ئامێدی، سەروەریی ڕاستەقینەی بە بەستنەوەی بە دەوڵەتێکی بەهێز و سەروەریی یاساوە پاشکۆ کرد.

سەبارەت بە دۆخی هەرێمی کوردستان، قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، جەختی لەوە کردەوە کە لایەنە سیاسییەکانی کوردستان لەبەردەم بەرپرسیارێتییەکی مێژووییدان بۆ کارکردن بە یەکڕیزی، خێراکردنی پرۆسەی یەکگرتنەوەی هێزەکانی پێشمەرگە لە چوارچێوەی هێزێکی نیشتمانیی تۆکمەدا، و بەهێزکردنی دامەزراوە شەرعییەکان بەرەو حوکمڕانییەکی باشتر.

لەلایەن خۆشیەوە، جەعفەر شێخ مستەفا، ئەمینداری پێشووی وەزارەتی پێشمەرگە و جێگری سەرۆکی هەرێم، نیگەرانیی خۆی دەربڕی سەبارەت بە مەترسییەکانی ماوەی داعش و شانە نووستووەکان، ئاماژەی بەوە دا که هێزە عێراقییەکان لە هەندێک ناوچە هێشتا بێتوانان و کشانەوەی هاوپەیمانان دەداتە دەست مەترسییەکان، بەڵام دڵنیایی دا کە هێزی پێشمەرگە توانای تەواوی هەیە بۆ پاراستنی خەڵکی کوردستان.

 جەبار یاوەر، ئەمینداری پێشووی وەزارەتی پێشمەرگەش، جەختی لەوە کردەوە، لەمەودوا ئەركی پێشمەرگە و هێزە عێراقییەکان قورستر دەبێت و پێویستە هەماهەنگیی بەهێز بۆ پڕکردنەوەی بۆشاییە ئەمنییەکان و چارەسەرکردنی پرسی بەرگریی ئاسمانی بکرێت. هەروەها جەلال شێخ ناجی، سەرۆکی ئاژانسی پاراستن و زانیاریی/ زانیاری، باوەڕی خۆی بە توانای دامەزراوە هەواڵگری و سەربازییەکانی هەرێم و عێراق دەربڕی لە پاراستنی ئاسایشی نیشتمانیدا.

سەرەڕای سەرکەوتنە سەربازییەکانی ساڵی ٢٠١٧ لە تێکشکاندنی خەلافەت، ڕاپۆرتە هەواڵگرییەکان و بۆچوونی شارەزایان ئاماژە بەوە دەکەن، چەکدارانی داعش شانە نووستووەکانیان چالاک کردووەتەوە و مەترسییەکانی ناوچە جێناکۆکەکان و پێکهاتەی گرووپە چەکدارەکان هێشتا بە هەڵواسراوی ماونەتەوە، کە ئەمەش پێویستیی بە وردبینی و هەماهەنگیی بەردەوامی نێوان هەولێر و بەغدا هەیە لە قۆناغی نوێدا.